Press "Enter" to skip to content

Хайлаастын Балданлхам гэх эмгэн шөнө нь залуу сайхан бүсгүй өглөө нь хөгшин болж хувирдаг…

Хайлаастайн гэр хороололд суудаг Чимэд-Очир гэж эртний танхил залуу надад ц.о.ч.и.р.д.о.ж х.а.ч.и.р.х.м.а.а.р нэгэн тvvх ярихад би vнэмшээгvй билээ. Гэвч танил маань “Энэ бол яалтгvй vнэн шvv” хэмээн барим тавим өгvvлэх тул зөрөөд байж чадаагvй юм. Чимэд-Очирын ярьснаар тэдний гудамжны өнцөгт амьдардаг Балданлхам хэмээх хөгшний н.а.с.ы.г мэдэхгvй хvмvvс бол жартай гэх боловч олон жилийн урьдаас таньдаг хvмvvсийн н.о.т.о.л.ж буйгаар лавтай зуун насыг зооглосон гэлцдэг аж.

Тэр хөгшин амандаа ганц ч ш.v.д.г.v.й мөртлөө царайнд нь огтын v.р.ч.л.э.э байхгvй, толигор цагаахан арьстай ажээ. Балданлхам гуайг гуч гаруй жилийн өмнөөс таних Чимэд-Очирын аав одоо жаран хоёртой агаад анх харах тэр vед л Баажий эмгэн өнөөгийнх шигээ настай эмээ байсан гэнэ. Нөхөр хvvхэдгvй цор ганцаараа суудаг Балданлхам х.ө.г.ш.и.н хашаандаа өвлийн дvнхгэр байшинтай ба а.й.х.т.а.р х.у.ц.а.ж боргодог хоёр том банхар нохойтой.

Тэднийхээр барагтайд хvн ордоггvй бөгөөд хороо хорины албан хаагчид болон хамар хашааны ганц хоёр хvн л ирнэ. Нэг өдөр Чимэд-Очирыг хашаа руугаа алхаж явтал танихгvй өндөр залуу тааралдаад Бадамхатан гэдэг бvсгүйг сураглажээ. Хоёр салаа сүлжсэн урт хар гэзэгтэй царайлаг бүсгүй гэсэн бөгөөд Балданлхам хөгшний хашааг зааж Тэр нь яах аргагvй тэнд л байдаг юм даа. Хашаа руугаа орохыг нь нvдээрээ харсан юм.

Гэтэл сая очиж хашааг нь ц.о.х.и.в.о.л нэг настай эмээ гарч ирээд “Тийм бvсгvй байдаггvй гэж хэллээ. Ёстой хачин юмаа” гэсэн зvйл ярьжээ. Чимэд-Очир энэ яриаг нь анхаарч х.э.р.э.г болгосонгvй. Гэтэл тvvнээс хэд хоногийн дараа мань эр харанхуй болчихсон хойно гэртээ оройтосхийн харьж явах замдаа гудамжны өнцөгт хоёр салaa т.а.х.и.м.а.а шvргэсэн урт гэзэгтэй бvсгvй нэгэн залуутай болзон зогсохыг харжээ.

Чухам ямархуу царай төрхтэйг нь харанхуйд ялгаж vзээгvй байна. Тэгсэн тvvний найз залуу нэг өдөр уулзаад “Танай гудамжинд Бадамхатан гэдэг нэртэй залуухан ц.а.р.а.й.л.а.г х.v.v.х.э.н байдаг уу. Чи мэдэх vv” гэжээ. Лавлаад байвал яалт ч гvй Балданлхам хөгшний хашааг з.а.а.г.а.а.д байх юм гэнэ. Хэд хоногийн өмнө найз нь Чимэд-Очиртой уулзахаар явж байгаад тэр бvсгvйтэй танилцжээ. Залуу агаад ц.а.р.а.й.л.а.г бvсгvй өөрөө өдөж яриа vvсгэх гээд байхад ямар эр хvн дургvйцэх билээ.

Цав цагаан арьстай, ялдамхан боловч жаахан гуншаадуу дуутай гоё бvсгvй байсан агаад “Гэрт маань дөхvvлж өгөөч, Замд нэг айхтар з.у.у.д.а.г нохой байдаг. А.й.г.а.а.д байна” гэсэн аж. Бvсгvйг мань эр Балданлхам хөгшний хашаанд оруулж өгсөн бөгөөд салахын өмнө хvvхнийг тэвэрч аваад у.р.у.у.л.ы.г нь ш.и.м.э.н о.з.о.х.о.д өөдөөс нь а.й.х.т.а.р ш.у.н.а.л.т.а.й v.н.с.э.л.ц.э.ж байснаа “Дараа уулзъя” гээд ороод явчихсан гэнэ.

Маргааш нь, бас нөгөөдөр нь ирж хашааны хаалга нvдвэл шvдгvй эмгэн гарч ирээд “Зээ охин маань нутаг буцсаан. Хойтон хавраас нааш ирэхгvй” гэсэн мөртлөө хаана байдаг хийгээд хаяг, утсыг нь ердөө хэлж өгсөнгvй гэнэ. Хоёр ч удаад Бадамхатан хэмээх ц.а.р.а.й.л.а.г бvсгvй Балданлхам эмээгийн хашаа руу орсныг дуулаад Чимэд-Очир гайхаж зээ охин байтугай ямар ч vр хvvхэдгvй тэр хөгшнийд юун хvvхэн ирээд байгааг сонирхохоор шийджээ.

Гэвч хөгшинтэй зүс таних, мэнд уснаас цаашгvй учир гэрт нь яваад очиж з.v.р.х.э.л.с.э.н.г.v.й. Харин хоёр ч шөнө гэрээсээ гарч э.м.г.э.н.и.й хашааг с.а.х.и.ж зогсоод амжилт олсонгvй. Гурав дахь орой нь гэртээ оройтосхийн харьж явтал гудамжны өнцөгт урт бvдvvн гэзэгтэй, vйтэн хуар дээл өмссөң гоё бvсгvй зогсохыг vзээд шууд яваад очжээ. Vнэхээр v.з.э.с.г.э.л.э.н.т.э.й хvvхэн байх агаад Чимэд-Очирыг хараад х.а.р.ц буруулан гудамж өгсөөд алхангуут мань хvн хойноос нь жаахан сvvлдэсхийн дагавал нөгөө бvсгvй явсаар Балданлхам эмээгийн хашаа руу шулуухан яваад орсон ба зуудаг хоёр том нохой нь огт х.у.ц.с.а.н.г.v.й гэнэ.

Хашааны завсраар шагайвал нөгөөх бvсгvй байшин” руу ороод чимээ а.л.д.а.р.с.а.н ба эмгэний байшингийн цонхоор гэрэл ч туссангvй, харанхуй хэвээрээ байсан аж. Гэртээ ирээд ээждээ “Баажий хөгшний хашаа руу нэг хvvхэн орлоо. Юун хvн юм бол” гэвэл “Өө, нэг урт гэзэгтэй охин л байсгээд ирдэг юм ш дээ. Хамаатан садных нь хvvхэд байлгvй” гэжээ. Маргааш орой нь Чимэд-Очир зориуд хөгшний хашааг зорьж хаалгыг нь ц.о.х.и.в.о.л ноход б.о.р.г.о.н х.у.ц.а.ж Баажий эмээ гарч иржээ.

Тvvнээс нөгөө vл таних бvсгvйг сурвал хөгшин “Өө, яваад өгсөн ш дээ” гэх нь тэр. Яаж уулзаж болохыг асуувал “Мэдэхгvй” гэчихээд хөгшин хаалгаа хаажээ. Тэгтэл Баажий эмээгийн хөрш хашааны Хорлоо авгай “Тийм нэг хvvхэн яваад байдаг юм. Миний л мэдэхийн арваад жил болж байгаа байх шvv. Их л царайлаг бvсгvй гэлцдэг юм” гэсэн бол Норов өвгөн “Тэр залуу хvvхэн чинь цаад х.ө.г.ш.и.н чинь өөрөө шvv дээ.

Өдөр болохоор эмгэн болж шөнө болохоор залуухан хvvхэн болчихоод залуу эрчvvдтэй уулздаг юм байхгvй юу. Балданлхам хөгшин бол м.ө.н.х настай хvн. Лав нас нь зуу хол гарчихсаан. Нэг л сонин х.ө.г.ш.и.н дөө. Увдис ш.v.г.л.э.с.э.н Дара эх ч байж мэднэ” гэж ярьсан байна. Гэвч Баажий эмгэнийг залуухан царайлаг бvсгvй болон хувирахыг хэн ч нvдээрээ харж байсангvй. Зөвхөн өөр хоорондоо тэгж ярилцдаг агаад хэзээ ч хувирч ө.т.л.ө.л.г.v.й нэг янзандаа явдаг тэр эмгэнийг зарим нь ш.у.л.а.м байх гэдэг бол нөгөө нь v.х.э.ш.г.v.й дара эх мөн гэлцэнэ.

Бас нэг нь харь гаригийн хvн байх гэх нь ч бий. Гэхдээ зарим нэг сонирхолтой б.а.р.и.м.т гардаг юм. Баажий эмгэн нэг удаа дэлгvvрт очихдоо ам дvvрэн цагаан шvдтэй байсан ба бас нэг удаа тахимаа шvргэсэн урт хар гэзэгтэй болчихсон явж байсан гэнэ. Бараг хэн ч ордоггvй тэдний байшингийн цонхны цаана заримдаа хоёр хvний сvvдэр vзэгддэг ба гэрээс нь монгол ардын богино дуу дуулах бvсгvй хvний уран яруу хоолой дуулддаг ажээ.

Хөгшнөөс насыг нь лавлахад “Хөгшин х.о.н.и.н.ы насгvй болсон миний н.а.с.а.а.р чи яах нь вэ” гээд хэлж ө.г.д.ө.г.г.v.й бөгөөд хороо хорины аравтын дарга Санжаагийн хэлж буйгаар 92 настай гэнэ. Гэхдээ тvvний насыг дэндvv дарсан тоо гэж м.э.л.з.э.х хvн ч буй. Дөчин жилийн өмнө Балданлхам эмээ яг одоогийнх шигээ л байсан ба эдvгээ тvvний vсэнд нэг ч цагаан vс нэмэгдээгvйг г.а.й.х.а.х хvн олон байдаг юм.

More from ӨгүүллэгMore posts in Өгүүллэг »

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Уг контент нь хамгаалагдсан бодно