Press "Enter" to skip to content

Дэнжийн 1000-д нэгэн итгэмээргүй явдал тохиолдсон боловч…

Сонгинохайрхан дүүргийн хоёрдугаар хорооны иргэн Нямдулам гэдэг бүсгүй ш.у.н.а.г сэтгэлдээ хөтлөгдөн т.а.л.и.й.г.а.а.ч л.а.м.ы.н алтан “Бэгз” б.у.р.х.н.ы.г авсанаас болж үр хүүхдээсээ х.а.г.а.ц.а.н, ө.ө.д.ө.ө гараагүй нэгэн а.й.л.ы.н тухай өвөө минь ярьж билээ” гэснээр яриагаа эхэлсэн юм. “Би хүүхэд байсан болоод ч тэр үү үргэлж хөмсөг зангидаж явдаг хамар хашааны эхнэр, нөхөр хоёроос ү.х.т.л.э.э а.й.д.а.г байсан юм.

Харин юмны наад, цаадахыг гадарлах болж, хорвоогийн алаг эрээнийг таньж мэддэг болсон хойноо золгүй тэр хоёр хосыг х.а.й.р.л.а.н, ө.р.ө.в.д.ө.х болсонсон. Өвөө маань 1960-аад оны дундуур Хэнтий аймгийн Норовлин с.у.м.а.а.с нийслэл хотод нүүж ирээд Телевизийн дэнжид хашаа хатгаад эдүгээг хүртэл амьдарч байгаа билээ. Анх нүүж ирэхэд телевизийн тэр хавьд эл хуль, бараг эзэнгүй байсан цаг. Хоёрхон гудамжинд х.о.р.и.о.д айл л байсан юм.

Гэтэл хаяа хатгаж буусан айл маань дал гаруй насны намхан, тарган шар л.а.м.ы.н.х байв. Лувсандаш гэдэг тэр л.а.м өөрийн шавь болох тавь гаруй насны өндөр туранхай л.а.м.т.а.й аж төрөн сууна. Шавийг нь Дамдинжав гэнэ. Хоёр л.а.м барагтай л бол гэрээсээ цухуйхгүй, хурал ном унших юм уу даган баясахаар Г.а.н.д.а.н руу зүглэнэ. Харин манай өвөөгийнхийг нүүж ирсэнээс хойш Дамдинжав л.а.м.т.а.й манайхаар үе үе орж гардаг болж, өвөөтэй маань хоёр гэрийнхээ ус, түлшийг хамжин бэлтгэдэг болсон юм.

Ер нь Дамдинжав л.а.м нь шавийн ёсоор багш л.а.м.ы.г.а.а өргөн тойлж, а.с.р.а.н хамгаалах үүргийг давхар г.ү.й.ц.э.т.г.э.д.э.г байсан байх. Лувсанжав л.а.м ч үүдэндээ хонхтой том дааман хаалганыхаа дэргэдэх модон сандал дээр нарлан суух нь үзэгдэнэ. Тэгээд ч тэр хавийн хүүхэд, багачуудтай элдвийн юм ярилцаж г.о.л.о.л.г.ү.й.г.э.э.р тэдний тоглож наадахыг анзааран баясч, цаана наанаас нь хүүе, хаая гэж суух. Өвөө маань хоёр л.а.м.т.а.й ийнхүү дотноссон хойноо гэр орноор нь ч орж, гардаг болсон гэдэг.

Энэ үеэс л эрдэм чадлыг нь үнэхээр б.и.ш.и.р.с.э.н юм гэнэ лээ. Тэднийд хөдөө гадаанаас хүн их ирдэг, ялангуяа шөнө оройн цагаар ө.в.д.с.ө.н х.а.в.д.с.а.н, с.а.н.д.а.р.с.а.н, у.й.л.с.а.н, ё.о.л.с.о.н хүмүүс хүүхэд ш.у.у.х.д.а.а тэврээд яваад орчихдог. Мөнөөх хоёр л.а.м ер у.у.р.л.а.ж цааргалалгүй элдэв юм ө.г.ө.ө.д а.р.г.а з.а.с.а.л хийгээд гаргадаг байж. Я.с, м.а.х.н.ы х.у.г.а.р.а.л, т.а.с.р.а.л авсан хүмүүс ч багш л.а.м.ы.н н.о.м.ы.н ш.и.д.э.э.р түвэггүй э.д.г.э.э.д г.а.р.а.х.ы.г олонтаа харжээ.

Гэвч тэр жилийн зун багш л.а.м.ы.н л.а.г.ш.и.н илтэд чилээрхэн хоёр сар шахам о.р.н.ы х.ө.н.д.л.ө.н дээрээс босолгүй байсаар өөрийнх нь хүсэмжлэн а.й.л.д.с.а.н.а.а.р намрын сэрүүн улирлыг үзээд намрын дунд сарын 17-ны Балжинням, Дашням давхардсан олон н.а.й.р хурим болж, найрын дуу хангинасан үлэмжхэн сайхан өдөр гар газар, хөл х.ө.с.ө.р х.ө.ш.и.ж, а.м.ь.с.г.а.л о.т.г.о.л.о.н а.м.г.а.л.а.н суваагэдийн орноо одохоор тэнгэрт х.а.л.и.в. Ө.в.г.ө.н.и.й.г н.а.с б.а.р.с.н.ы.г дуулаад хөдөө гадаанаас олон хүн ирсэн бөгөөд хоёр гудамж хүн, машин, морь м.а.л.а.а.р дүүрэн б.а.г.ш.и.р.с.а.н юмдаг.

Харин энэ үеэр нэгэн х.а.ч.и.р.х.а.л.т.а.й явдал болжээ. Багш л.а.м.ы.г ө.н.г.ө.р.с.н.и.й маргаашнаас л эхлэн б.у.р.х.а.н б.о.л.о.о.ч.и.й.н гэрийн тоонон дээгүүр хэрээ эргэлдэн, шаазгай шагширч, элээ унгалдан төрөл бүрийн шувууд зай завсаргүй эргэлдэн, хаанаас гараад ирэв гэмээр баахан з.о.л.б.и.н.д.у.у н.о.х.о.д хашааных нь гадаа ж.и.н.г.э.р о.р.о.о.н.ы цаг мэт цугларчээ. Энэ үед өвөө Дамдинжав л.а.м.т.а.н.д хандан учир явдлыг л.а.в.л.а.х.а.д “Багш “Надтай с.а.л.а.х ё.с хийх бүх хүн, а.м.ь.т.н.ы.г бүрэн ц.у.г.л.а.р.т.а.л хэд хоногтоо намайг бүү х.ө.д.ө.ө.л.ү.ү.л.э.э.р.э.й.

Чанх хойд зүгт өндөр уулын б.э.л.д и.л тавиарай” гэж захисан юм. Багштантай с.а.л.а.х ё.с хийх учир жанцантай хамаг а.м.ь.т.а.н цуглаж буй нь энэ биз ээ” гэсэн хариу сонсчээ. Ингээд арваад хоногийн дараа м.у.у.д.а.ж с.э.в.т.э.э.г.ү.й л.а.м.ы.н ц.о.г.ц.с.ы.г Чингэлтэй х.а.й.р.х.а.н уулын бэлд ил н.у.т.а.г.л.у.у.л.а.х.а.а.р х.ө.д.ө.ө.л.ж.э.э. Түүнийг давхарласан ц.а.л.и.н цагаан эсгий дээр тавиад, бүх б.и.е.и.й.г нь хэдэн давхар хадгаар б.а.р.и.н.т.а.г.л.а.н о.р.о.о.с.о.н байжээ.

Эл о.р.ш.у.у.л.г.а.н.д маш цөөхөн арваадхан и.т.г.э.л.т.э.й хүн о.р.о.л.ц.с.о.н.ы дотор өвөө маань ч багтжээ. Т.а.л.и.й.г.а.а.ч.и.й.г о.р.ш.у.у.л.с.н.а.а.с хойш нөгөө хашаандаа Дамдинжав л.а.м ганцаараа а.м.ь.д.р.а.х болж, т.а.л.и.й.г.а.а.ч багш л.а.м.т.н.ы.х.а.а адил ө.в.д.с.ө.н, з.о.в.с.о.н хүмүүст г.ү.р.э.м н.о.м, а.в.р.а.л буулгаж э.д.г.э.э.н и.л.а.а.р.ш.у.у.л.ж, олон ч хүнд б.у.я.н ү.й.л.д.э.ж, тус ачлал болсон юм байна.

Түүнд талархсан тэр хавийн а.в.г.а.й хүүхнүүд гэр орныг нь цэвэрлэж, хувцас хунарыг нь угааж арчин, хоол цайг нь хийх нь элбэг. Тэр дундаа л.а.м.т.а.н.ы арын хашаанд а.м.ь.д.а.р.д.а.г Найдалмаа гэдэг залуухан хүүхэн Дамдинжав л.а.м.ы.н.д хэдхэн сартай хүүхдээ тэвэрч ирээд бүхий л ажлыг нь хийж өгч ө.н.ж.д.ө.г болжээ. Хүмүүс элдэв д.э.м.и.й юм бодсонгүй “Овоо доо, багшид тус болж байх хүн гараад ирлээ” гэцгээж байж.

Гэтэл яг энэ цагаас эхлэн л.а.м.ы.н цаад хашааны Чүлтэм гэгч эрийн авгай Цэнд үнэн, худал нь мэдэгдэхгүй х.а.ч.и.н юм ярих болж, тэр яриа нь ойр хавийн айлуудаар давс хужир нэмэрлэн т.а.р.х.а.х болжээ. Чүлтэмийнх б.у.р.х.а.н б.о.л.о.о.ч л.а.м.ы.н.х.т.а.й олон жил айл хөрш явсан бөгөөд хүүхдүүд нь хоёр л.а.м.ы.н ус, түлээний ажилд нэмэр болж байсан учир хүмүүс ч э.р.г.э.л.з.с.э.н.г.ү.й.

Чүлтэм алсын тээврийн тэрэгний жолооч тул өчнөөн хоног, сараар яваад өгдөг, түүний э.з.г.ү.й.д эхнэр нь хүүхдүүдтэйгээ арын ажлаа эмхэлж ц.э.г.ц.э.л.ж суудаг нэгэн аж. Нэг шөнө Чүлтэмийн эхнэр хүүхдүүдээ у.н.т.у.у.л.ч.и.х.а.а.д нэхэж байсан цамцаа дуусгахаар шөнө д.ү.л болтол суужээ. Тэгээд унтахын өмнө бие засах санаатай ж.о.р.л.о.н руу явж байтал т.а.л.и.й.г.а.а.ч л.а.м.т.а.н хоолой з.а.с.а.х шиг болохыг сонсоод г.а.й.х.а.н з.о.г т.у.с.с.а.н байна.

“Юу сонсчихов оо?” гээд а.й.х, г.а.й.х.а.х зэрэгцэн хашааныхаа завсраар хартал т.а.л.и.й.г.а.а.ч л.а.м.т.а.н аанай л а.м.ь.д с.э.р.ү.ү.н ахуйнх шиг н.а.м.с.х.и.й.т.э.л а.л.х.с.а.а.р гэртээ орохыг сарны саруулд т.о.д.х.о.н үзэв гэнэ. Цэнд а.й.с.а.н.д.а.а болоод гэртээ орж мэддэг хэдэн ш.а.д номоо у.н.ш.а.а.д гэртээ орсон ч нойр нь хүрсэнгүй өглөөг үзжээ. Тэгээд маргааш өглөө нь Дамдинжав л.а.м дээр э.э.р.ч м.у.у.р.а.н, т.ү.г.д.ч.и.н байж үзсэн харсан зүйлийнхээ тухай хэлтэл Дамдинжав л.а.м.т.а.н огт т.о.о.с.о.н.г.ү.й.

“Хүн янз бүрийн юм бодохоор санаа сэтгэл дагаад э.л.д.э.в юм үзэгдэж харагддаг учиртай. Чи хэдэн хүүхэдтэйгээ а.й.ж, ц.о.ч.и.ж хонодог болохоор янз бүрийн юм с.э.т.г.э.л.д ш.ү.г.л.э.э биз дээ. Би танайд орж сан тавьж өгнө” гэж хэлээд номоороо а.д.и.с.л.а.а.д гаргажээ. Гэвч т.а.л.и.й.г.а.а.ч л.а.м.ы.н с.ү.н.с Цэнд хүүхнээр тогтохгүй хэд хэдэн хүнд үзэгдсэн нь тодорхой болов. Өвөө маань хүртэл намрын нэгэн шөнө б.и.е засч яваад т.а.л.и.й.г.а.а.ч.и.й.н с.ү.н.с.т.э.й улаан халз т.у.л.г.а.р.с.а.н байна.

Ганц нэг хатуу т.а.р.н.и мэддэг учраас өвөө маань а.й.ж, и.ч.с.э.н.г.ү.й хажуугаар нь з.ө.р.ө.ө.д ө.н.г.ө.р.ө.х.ө.д араас нь “Чи хө, цаад Дамдинжавын байшингийн баруун хойд буланд шалан дор байгаа б.у.р.х.а.н т.а.х.и.л.ы.г Г.а.н.д.а.н.д хүргэж өг гэж хэлээрэй” гэж тодоос тод хэлжээ. Гэвч өвөө Дамдинжав л.а.м.д энэ тухай х.э.л.с.э.н.г.ү.й ээ. Жаран н.а.с шүргэж яваа байж с.ү.н.с, с.ү.ү.д.э.р.т.э.й ярилцлаа гэвэл а.м.ь.т.н.ы д.о.о.г болно гэж нэрэлхсэн юмсанж.

Гэтэл эл явдлаас хоёр хоногийн дараа Найдалмаа хүүхэн өвөөгийнд хар гүйхээрээ орж ирээд “Дамдинжав л.а.м.т.а.н орныхоо өмнө э.в.г.ү.й байдалтай у.н.а.ч.и.х.с.а.н байна. Та орж үзээч” гэжээ. Өвөөг орвол л.а.м.т.а.н аль хэдийнэ а.м.ь т.а.с.а.р.с.а.н байв. “Ө.в.ч.и.н х.у.у.ч гэж ярьдаггүй хөнгөн шингэн хүнсэн, яасан юм бол доо?” гэж өвөө ихэд г.а.й.х.ж.э.э. Олон жил айл а.й.м.а.г явсаны хувьд тэр хавийнхан Дамдинжав л.а.м.т.а.н.г с.ү.ү.л.ч.и.й.н з.а.м.д нь х.ү.н.д.э.т.г.э.л.т.э.й.г.э.э.р ү.д.ж.э.э.

49 хоногийн дараа а.с.а.р.ч т.о.й.л.ж байсан Найдалмаа хүүхэн хоёр л.а.м.ы.н г.а.л г.о.л.о.м.т болох дөрвөн ханатай ш.а.г.х.и.й.с.э.н чанартай гэрийг нь өөрийнхөө хашаан дахь байшиндаа х.у.р.а.а.ж, з.ө.р.ү.ү.л.э.э.д өөрийнхөө д.ү.н.х.г.э.р цагаан гэрийг тэдний гэрийн б.у.й.р.а.н дээр босгожээ. Энэ явдалд ойр хавийн хүмүүс и.л.т.э.д д.у.р.г.ү.й.ц.э.н “Найдалмаа хүүхэн их ш.у.н.а.л.т.а.й, бас овтой юм. Өвгөдийн гэр, хашаанд э.з.э.н суух гэж л тэгж сайн хүний д.ү.р э.с.г.э.ж байжээ” гэж м.у.у.л.ц.г.а.а.н.а.

Бас хүүхний н.ө.х.р.и.й.н и.ч.г.ү.ү.р.г.ү.й занд з.э.в.ү.ү.р.х.д.э.г болсон байна. Хамгийн э.в.г.ү.й нь Найдалмаа хүүхнийг нүүж ирсэнээс хойш тэдний хашаагаар шөнөжингөө хүний хөлийн чимээ сонсогдож, хаалганы хонх нь жингэнэдэг болжээ. Тэр бүү хэл, нэг шөнө хашааны цаанаас өвөөг минь нэрээр нь д.у.у.д.ж.э.э.Өвөө ихэд г.а.й.х.а.ж, нэг сонсоход багш л.а.м.ы.н.х нь ч дуу шиг, нөгөө сонсвол Дамдинжав л.а.м.ы.н дуу хоолой шиг сонсогдоод яг аль нь болохыг я.л.г.а.ж чадаагүй гэсэн.

Түүнээс гурав хоногийн дараа өвөө Найдалмаатай уулзан н.у.у.ц.а.а т.а.й.л.ж, “Танай арын Лувсандаш л.а.м.т.а.н.ы байшингийн шалан дор б.у.р.х.а.д бий гэсэн. Чи түүнийг б.у.ш.у.у.х.а.н Г.а.н.д.а.н.д өргө” гэж з.ө.в.л.ө.ж.э.э. Энэ бүхнийг Найдалмаа хүүхэн сонсоод ихэд у.р.и.а.л.г.а.х.а.н хандаж, “Өө, тэгье тэгье. Э.р.т.ү.ү.д д.а.а.н.ч хойд байшинд шөнө юм т.ү.ч.и.г.н.э.э.д байсан юм.

Х.у.л.г.а.й.ч орлоо гэж бодоод шөнө гараад хартал юу ч байгаагүй” гэж ө.ч.ж.э.э. Бас “Т.а.л.и.й.г.а.а.ч л.а.м.т.а.н байшин руу орж, гараад байхыг манай нөхөр харсан гэнэ лээ” гэж нэмж хэлжээ. Энэ яриа болсноос гурав хоногийн дараа Найдалмаагийн өвөр дээр дэгж д.э.р.в.э.ж байсан н.ү.д б.у.л.а.а.м хөөрхөн хүү нь гэнэт н.а.с б.а.р.ж.э.э. Долоон хоногийн дараа таван настай хүү нь ш.а.г.а.й.н.д х.а.х.а.а.д з.у.у.р.д.а.а.р б.а.с ө.н.г.ө.р.ч.э.э.

“Энэ айл нэг л б.и.ш боллоо” гэж өвөө маань г.а.д.а.р.л.а.а.д Найдалмаа хүүхнийд очин “Нөгөө миний хэлснийг чи яасан бэ?” гэхэд Найдалмаа х.ү.ү.х.э.н н.у.с н.у.л.и.м.с.а.н.д.а.а х.у.т.г.а.л.д.а.н байж “Таны хэлсэн ёсоор үзтэл хуучирч ө.г.ө.р.ш.с.ө.н торгонд боосон жижиг а.в.д.а.р гарч ирсэн. Түүнийг у.у.д.а.л.т.а.л хэдэн а.л.т.а.н б.у.р.х.а.н байлаа. Бид хоёр Г.а.н.д.а.н.д а.в.а.а.ч.и.ж өгье гэтэл т.э.в.ч.э.э.р х.ү.р.э.э.г.ү.й. Х.у.ж.а.а д.а.р.х.а.н дээр очиж хоёр а.л.т.а.н б.у.р.х.н.ы.г х.а.й.л.у.у.л.ж ээмэг, б.ө.г.ж х.и.й.л.г.э.с.э.н.

Үлдсэн гурван б.у.р.х.а.н нь гэрт байгаа. Алтан б.у.р.х.а.д.ы.г х.а.й.л.у.у.л.с.н.а.а.с л ийм явдал боллоо. Хүүхдүүдийн алтан савыг нээлгэтэл д.о.г.ш.и.н б.у.р.х.а.д х.и.л.э.г.н.ү.ү.л.с.н.э.э.с ү.ү.д.э.л.т.э.й гэсэн. Ижил б.у.р.х.а.д.ы.г нь л.а.м нарт үзүүлтэл Арван хангалын нэг “Бэгз” б.у.р.х.а.н гэж буусан. Яадаг билээ” гэжээ. Өвөө маань үлдсэн б.у.р.х.а.д.ы.г Г.а.н.д.а.н.д өргөсөн боловч тэднийх дахин ү.р.и.й.н з.у.л.а.й үнэрлээгүй юм билээ”.

More from ӨгүүллэгMore posts in Өгүүллэг »

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Уг контент нь хамгаалагдсан бодно