Press "Enter" to skip to content

До яамны ш.о.р.о.н.г.и.й.н а.й.д.а.с төрүүлэм байдал, я.р.г.а.л.л.ы.г нүдэнд харагдтал бичиж үлдээжээ…

Мэндийн Лувсандорж нь гучаад оны үед хилс х.э.р.э.г.т г.ү.т.г.э.г.д.э.ж б.а.р.и.г.д.а.а.д азаар а.м.ь.д гарсан х.ү.н. Тиймээс х.о.ж.и.м тэрбээр До яамны ш.о.р.о.н.г.и.й.н а.й.д.а.с т.ө.р.ү.ү.л.э.м б.а.й.д.а.л, я.р.г.а.л.л.ы.г н.ү.д.э.н.д х.а.р.а.г.д.т.а.л б.и.ч.и.ж ү.л.д.э.э.ж.э.э. Ингээд түүний д.у.р.с.а.м.ж.и.й.г т.о.л.и.л.у.у.л.ъ.я. ” Б.и Дотоод я.а.м.н.ы х.о.й.д т.а.л.д д.а.н б.а.й.ш.и.н.д байрлаж байсан м.ө.р.д.ө.н.д х.о.р.и.г.д.о.н б.а.й.ц.а.а.г.д.а.ж байлаа.

Намайг г.а.н.ц.а.а.р.а.н.г нь х.о.р.ь.д.о.г байв. Х.а.р.и.н н.э.л.э.э.д сүүлд Завхан а.й.м.г.и.й.н н.а.м.ы.н х.о.р.о.о.н.ы д.а.р.г.а Чогсом гэдэг х.ү.н.т.э.й ц.у.г х.о.р.и.х б.о.л.с.о.н. Е.р.ө.н.х.и.й с.а.й.д Анандын Амар м.и.н.и.й х.а.ж.у.у.г.и.й.н ө.р.ө.ө.н.д х.о.р.и.г.д.о.ж байлаа. А.м.а.р с.а.й.д.ы.г нэгэн шөнө ” Х.а.л.з.а.н” хэмээх Дашзэвэг н.а.р.ы.н х.а.м.т т.у.у.г.а.а.д явсан. ” Э.с.э.р.г.ү.ү”, ” Т.а.г.н.у.у.л” г.э.г.д.э.ж б.а.р.и.в.ч.л.а.г.д.а.н ш.о.р.о.нд х.о.р.и.г.д.о.ж б.а.й.с.а.н х.ү.м.ү.ү.с.и.й.н з.а.р.и.м.ы.г нь

Д.о.т.о.о.д я.а.м.н.ы.х.а.н, з.а.р.и.м.ы.г нь О.р.о.с.ы.н 17- р а.р.м.и.й.н т.у.с.г.а.й х.э.л.т.с.и.й.н.х.э.н гэх Х.а.л.и.м.а.г.у.у.д м.э.д.э.ж т.а.м.л.а.н б.а.й.ц.а.а.д.а.г байв. Х.о.р.и.г.д.о.л б.и.д х.о.о.р.о.н.д.о.о м.э.д.э.э.л.э.л а.в.а.х гэж ш.о.р.о.н.г.и.й.н хана ц.о.х.и.ж холбоо б.а.р.ь.ж, х.а.р.и.л.ц.а.а тогтоодог байлаа. Нэг удаа б.и баруун талынхаа гуравдугаар к.а.м.е.р.ы.н ханыг ц.о.х.и.т.о.л өөдөөс т.о.г.ш.л.о.о.

Б.и.д я.р.и.л.ц.т.а.л Үйлдвэрийн я.а.м.н.ы с.а.й.д Дорж гэдэг х.ү.н байгаа болох нь м.э.д.э.г.д.э.в. Энэ х.ү.н бол их н.и.й.т.э.ч, х.э.л.э.м.г.и.й з.а.н.т.а.й, ш.у.л.у.у.н ш.у.д.а.р.г.а х.ү.н г.э.д.г.и.й.г б.и дээхнээс м.э.д.э.х билээ. Б.у.л.г.а.н а.й.м.г.и.й.н уугуул. О.р.о.с с.у.р.г.у.у.л.ь.т.а.й, өндөр б.о.л.о.в.с.р.о.л.т.о.й х.ү.н байсан. З.ү.ү.н т.а.д.ы.н.х.а.а нэгдүгээр к.а.м.е.р.ы.н х.а.н.ы.г ц.о.х.и.т.о.л е.р.д.ө.ө ч.и.м.э.э гардаггүй. Их гайхлаа.

Тэнд хэн байгааг мэдэж г.а.н.ц үг с.о.л.и.х.с.о.н гэж их бодлоо. Тэгтэл нэгдүгээр к.а.м.е.р.ы.н х.ү.н.д т.ө.м.ө.р ц.о.о.ж ц.у.у.р.г.а д.у.у.г.а.р.ч х.а.а.л.г.а н.э.э.г.д.э.х нь сонсогдлоо. Би ч х.а.а.л.г.а.н.ы.х.а.а ш.а.г.а.й.в.ч.а.а.р х.а.р.а.в. Нүдэндээ ч и.т.г.э.м.э.э.р.г.ү.й юм боллоо. Ерөнхий сайд Амар м.о..н.г.о.л д.э.э.л н.ө.м.г.ө.н ө.м.с.ч.и.х.с.ө.н, эрих б.а.р.и.а.д туугдаад өнгөрдөг байгаа.

Ерөнхий сайдыг б.а.р.и.в.ч.л.а.а.д т.а.м.л.а.ж байгаа юм ч.и.н.ь н.а.д ш.и.г м.у.у ц.э.р.г.и.й.н д.у.н.д т.у.ш.а.а.л.ы.н д.а.р.г.а.а.р бол т.о.г.л.о.ч.и.х юм байна даа гэж б.и бодлоо. Ингэж б.и хажуугийнхаа к.а.м.е.р.т Амар с.а.й.д байгааг мэдэж билээ. Үүнээс хойш б.и тэр талын ханыг дахин цохихоо б.о.л.ь.с.о.н юм. Хэдийгээр адилхан б.а.р.и.г.д.а.а.д ш.о.р.о.н.д х.о.р.и.г.д.о.ж байгаа ч гэсэн ” Е.р.ө.н.х.и.й с.а.й.д”- аасаа а.й.л.г.у.й я.а.х.а.в.

Амар сайдыг яагаад б.а.р.и.г.д.с.а.н.ы.г х.о.р.и.г.д.л.у.у.д.а.а.с сонсож байхад янз янзын л яриа дуулдаж байлаа. Амар гуай М.о.с.к.в.а явж ирээд 1939 оны эхээр х.у.р.а.л.д.с.а.н Н.а.м.ы.н т.ө.в х.о.р.о.о.н.ы бүгд х.у.р.а.л дээр ” Т.а нар н.а.м.а.й.г б.а.р.и.в.ч.л.а.х гээд байгаа бол б.а.р.ь.ж болно. Би ө.д.и.й т.ө.д.и.й мянган х.ү.н.э.э ш.о.р.о.о.н д.о.о.г.у.у.р х.и.й.ч.и.х.э.э.д энэ у.л.с.ы.н орой дээр т.э.р.г.ү.ү.н гээд сууж байх э.р.х.г.ү.й ээ” гэж хэлээд б.а.р.и.г.д.с.а.н юм гэнэ гэсэн яриа их байдаг байлаа.

Үүнээс хойш Дорж с.а.й.д.т.а.й хана ц.о.х.и.ж их ярьдаг б.о.л.с.о.н. Гэтэл нэг өдөр х.у.я.г.у.у.д ” Я.а.д.а.г билээ, о.д.о.о яанаа” г.э.ц.г.э.э.г.э.э.д л х.о.н.г.и.л.о.о.р нэг д.у.у ш.у.у.г.и.а.н б.о.л.ц.г.о.о.л.о.о. Тэгтэл Дорж сайд к.а.м.е.р.т.а.а байсан хогийн ш.ү.ү.р.н.и.й и.ш.и.й.г д.у.н.д.у.у.р нь ц.у.у.л.ж ш.о.в.х үзүүртэй болгоод э.л.э.г рүүгээ нэвт х.а.т.г.а.а.д н.а.с б.а.р.ж.э.э гэсэн я.р.и.а дуулдав.

До я.а.м.н.ы.х.н.ы т.а.м.л.а.л.а.а.с х.а.л.ш.и.р.ч, хилс х.э.р.э.г хүлээхгүй гэж өөрийгөө е.г.ү.ү.т.г.э.с.э.н нь тэр байлаа. Үүнээс хойш х.о.р.и.г.д.л.у.у.д Дорж с.а.й.д.ы.н э.р з.о.р.и.г.и.й.г б.а.х.а.р.х.а.н х.ө.ө.р.ч цагийг н.ө.г.ч.ө.ө.н ш.о.р.о.н.г.и.й.н а.ю.у.л.ы.г түр м.а.р.т.а.г.н.а.д.а.г б.о.л.ж билээ. У.д.а.л.г.ү.й х.о.р.и.г.д.л.у.у.д.ы.г ш.о.р.о.н.г.и.й.н доорх газар н.ү.х.э.н.д о.р.у.у.л.ж х.о.р.и.в.

Намайг х.у.ч.л.а.г.а дэвсгэр ч б.а.й.х.г.ү.й т.а.г х.а.р.а.н.х.у.й н.ү.х.э.н.д хийж х.о.о.л, у.н.д.г.ү.й долоо хонууллаа. Сүүлдээ х.а.р.а.н.х.у.й.д н.ү.д д.а.с.а.ж ш.о.р.о.н.г.и.й.н хана, хаалган дээр үзүүртэй юмаар с.и.й.л.ж бичсэн янз бүрийн бичиг байгааг х.а.р.л.а.а. Дорнод к.о.р.п.у.с.ы.н д.а.р.г.а Цагаан х.и.л.с х.э.р.э.г.г а.л.т.а.н а.м.и.а а.л.д.л.а.а гэж бичсэн нь тодоос тод үзэгдэнэ.

Ханын энд тэнд н.а.а.л.д.а.ж х.о.ц.о.р.с.о.н б.ө.ө.н б.ө.ө.н ц.у.с н.ө.ж.н.и.й т.о.л.б.о а.й.д.а.с төрүүлнэ. Х.о.р.и.г.д.л.у.у.д Цагаан д.а.р.г.ы.г э.н.д б.о.л.о.н Ж.у.к.о.в.ы.н тусгай х.э.л.т.э.с.т б.а.й.ц.а.а.г.д.а.ж байхад ногоон м.а.л.г.а.й.т.н.у.у.д түүнийг хэдэн д.а.в.х.а.р м.у.ш.г.и.с.а.н г.у.п.е.р.э.э.р з.о.д.о.ж, т.а.м.л.а.д.а.г байсныг н.о.т.л.о.н ярьдаг байв. Тэр Ж.у.к.о.в.ы.н ш.о.р.о.н гэдэг нь Амгалангийн хавьд байсан.

Д.о.т.о.о.д я.а.м.н.ы ш.о.р.о.н.д х.о.р.и.г.д.о.ж байсан х.ү.м.ү.ү.с.и.й.н ихэнх нь Дорж с.а.й.д.ы.н ү.х.л.э.э.с х.о.й.ш т.и.й.ш.э.э а.ч.и.г.д.с.а.н юм. Харин н.а.м.а.й.г ш.о.р.о.н.г.и.й.н доод н.ү.х.н.э.э.с г.а.р.г.а.а.г.ү.й. Мөрдөн б.а.й.ц.а.а.х х.э.л.т.с.и.й.н д.а.р.г.а Доржиев гэд эг х.а.л.и.м.а.г х.ү.н н.а.м.а.й.г б.а.й.ц.а.а.д.а.г байлаа. Сүүлдээ

” М.а.н.г.а.с” Дорж, ” У..л.а.а.н х.а.м.а.р.т” Цогзол н.а.р б.а.й.ц.а.а.д.а.г б.о.л.с.о.н. Нэг өглөө н.а.м.а.й.г а.в.ч явахдаа Д.о.т.о.о.д я.а.м.а.н дахь м.а.р.ш.а.л Чойбалсангийн ө.р.ө.ө.н.д о.р.у.у.л.а.в. М.а.р.ш.а.л ө.р.ө.ө.н.д.ө.ө а.л.г.а. Харин Д.о.р.ж.и.е.в байлаа. Тэгтэл ” М.а.н.г.а.с” Дорж, Цогзол хоёр миний н.ө.м.ө.р.ч байсан дээлийг хуу т.а.т.а.ж булан руу ш.и.д.э.э.д н.а.м.а.й.г н.ү.ц.г.э.л.ж о.р.х.и.в.

Нөгөө хоёр чинь н.а.м.а.й.г х.а.р х.ү.ч.э.э.р ш.а.л.а.н д.э.э.р д.о.о.ш х.а.р.у.у.л.ж х.э.в.т.ү.ү.л.э.э.д Доржиев т.о.л.г.о.й дээр д.а.р.а.а.д, ” М.а.н.г.а.с” Дорж хоёр хөл дээр с.у.у.г.а.а.д, ” Улаан хамар” Цогзол х.ү.н.д төмөртэй с.о.ё.м.б.о.т.о.й с.у.р.а.н б.ү.с.э.э.р н.ү.ц.г.э.н биен дээгүүр о.р.о.о.л.г.о.ж гардаг байгаа. Тэдний ” Ч.и ямар х.о.р.л.о.н с.ү.й.т.г.э.х ажиллагаа хийсэн бэ” гэсэн а.с.у.у.л.г.а.д б.и ш.ү.д з.у.у.н

” Үгүй, ү.г.ү.й” гэж б.а.х.и.р.ч х.я.х.р.а.н ё.о.л.ж байхдаа нууц х.а.а.л.г.а о.н.г.о.й.ж м.а.р.ш.а.л х.у.в.ц.а.с.т.а.й Чойбалсан о.р.ж и.р.э.х.и.й.г х.а.р.л.а.а. Тэд ” Х.э.н.и.й.г э.с.э.р.г.ү.ү а.ж.и.л.д.а.а э.л.с.ү.ү.л.с.э.н бэ? Х.э.н.т.э.й, х.а.а.н.а х.о.л.б.о.о б.а.р.ь.ж байсан бэ?” гээд л н.ү.д.э.э.д байх. М.и.н.и.й б.и.е.и.й.н а.р.ь.с х.э.г.з х.э.г.з ү.с.э.р.ч ц.у.с н.ө.ж.и.н.д.ө.ө х.у.т.г.а.л.д.а.н у.х.а.а.н а.л.д.с.а.н. Х.ү.й.т.э.н ю.м х.ү.р.э.х ш.и.г б.о.л.о.х.о.д с.э.р.г.э.л.э.э.

С.о.ё.м.б.о.т.о.й т.ө.м.ө.р а.р.а.л.н.ы о.р.м.о.о.р х.а.м.а.г б.и.е ш.а.л.б.а ү.с.р.э.н м.а.х нь у.н.ж.и.ж байв. М.а.р.ш.а.л.ы.н х.а.н.ы.н ц.а.г.и.й.г арай гэж харсан чинь з.о.д.у.у.р хоёр цаг гаруй ү.р.г.э.л.ж.и.л.с.э.н болох нь ойлгогдлоо. Надад үг х.э.л.ь.е ч гэсэн чадал б.а.й.с.а.н.г.ү.й. Тэгээд ч тэр я.р.г.а.ч.д.а.д юу ч гэж х.у.д.а.л юм хэлэх билээ дээ.

” Улаан хамар” Цогзолыг с.у.р.а.н б.ү.с.э.э б.а.р.и.а.д б.о.с.о.х.о.д б.и дахиад у.х.а.а.н а.л.д.с.а.н. Т.э.г.ж т.э.г.ж дөрвөн х.у.я.г.а.а.р н.а.м.а.й.г д.а.м.ж.л.у.у.л.а.н ш.о.р.о.н.г.и.й.н д.о.о.д т.а.л.ы.н н.ү.х.э.н.д а.в.а.а.ч.и.ж х.а.я.л.а.а. Х.а.м.а.г б.и.е я.н.г.и.н.а.а.д, х.а.л.у.у.р.ч маш их з.о.в.л.о.о. Хаалга н.ү.д.т.э.л нэг х.у.я.г х.ү.р.ч ирээд ш.а.г.а.й.в.ч.а.а.р ш.а.г.а.й.х.а.д нь н.ү.ц.г.э.н зогсож б.а.й.г.а.а.д б.и.е.э үзүүлэв. Нөгөө х.у.я.г

” Пөөх, яадаг билээ, наад б.и.е чинь юу болчихсон юм бэ? Х.ө.х н.я.ц б.о.л.ж м.а.х чинь у.н.ж.и.ж байна” гээд х.а.а.л.г.а х.а.а.ж ц.о.о.ж.л.о.о.д а.л.г.а болов. Удалгүй ерөнхий к.о.м.е.н.д.а.н.т Сүгмэдийг д.а.г.у.у.л.ж ирлээ. Сүгмэд миний т.о.л.г.о.й дээгүүр д.э.э.л.и.й.г минь н.ө.м.р.ү.ү.л.э.э.д Цогзол дээр дагуулж очлоо. Тэгтэл Цогзол ” Энэ м.у.у э.с.э.р.г.ү.ү д.а.й.с.а.н Д.о.т.о.о.д я.а.м.н.ы н.у.у.ц з.а.д.а.л.ж я.в.с.а.н байна.

Энэ байтугай энэнээс ц.а.а.д.а.х э.р.ү.ү ш.ү.ү.л.т ч.а.м.д т.у.л.г.а.н.а. Харин ч.и үүнээс хойш н.у.у.ц з.а.д.л.а.х.г.ү.й гэсэн г.а.р.ы.н ү.с.э.г зур” гээд нэг ц.а.а.с.а.н дээр юм б.и.ч.э.э.д өглөө. Тэгэхээр нь б.и ” Ч.а.д.а.х.г.ү.й. Ч.и бас өөрийнхөө х.у.у.л.и.й.г з.а.в.х.р.у.у.л.ж б.а.й.г.а.а.г.а.а, х.ү.н а.м.ь.т.н.ы.г э.р.ү.ү.д.э.н ш.ү.ү.ж байгаагаа н.у.у.ц з.ү.й.л гэж б.о.д.о.ж б.а.й.н.а у.у? Ч.и.н.и.й энэ үйлдлийг г.а.н.ц.х.а.н б.и з.а.д..р.у.у.л.с.а.н юмуу.

Энэ ш.о.р.о.н.г.о.о.с а.м.ь.д гарсан бүхэн а.м а.м.а.н.д.а.а ш.и.в.н.э.н ярьж байна. Ч.а.м.д з.о.д.у.у.л.с.а.н З.а.в.х.а.н а.й.м.г.и.й.н н.а.м.ы.н х.о.р.о.о.н.ы д.а.р.г.а Цогтзана г.э.д.э.г х.ү.н н.а.д.т.а.й а.д.и.д х.ө.х э.р.э.э.н болоод х.а.р.и.у.г.ү.й ү.х.л.ү.ү.т х.э.в.т.э.ж байна. Т.э.р.и.й.г ч.и юу гэхэв. Ч.и.н.и.й н.а.а.д б.и.ч.г.э.н дээр чинь б.и г.а.р.ы.н ү.с.г.э.э з.у.р.а.х.г.ү.й ээ.

А.л.а.х юм бол о.д.о.о а.л. Ч.и.н.и.й н.у.у.ц а.л.ь х.э.д.и.й.н з.а.д.а.р.с.а.н” гэж хэлэх юмаа хэлэх ёстой х.ү.н.и.й.х нь д.э.р.г.э.д х.э.л.ж санаагаа а.м.р.а.а.л.а.а. Ингэж л б.а.й.ц.а.а.г.д.а.ж байлаа даа. Ийм а.й.м.а.а.р х.и.л.с.д.ү.ү.л.э.л.т яагаад г.а.р.а.в аа гэж б.и х.о.ж.и.м нь их боддог б.о.л.с.о.н. Ц.а.а.н.а.а у.л.с т.ө.р.и.й.н их у.ч.и.р ш.а.л.т.г.а.а.н.т.а.й юм ш.и.г с.а.н.а.г.д.д.а.г юм даа. Нэг зүйлийг тод с.а.н.а.ж байна.

Манай нэрт э.р.д.э.м.т.э.н Ринчен Бимбаев гуай 1930- аад оны э.ц.с.э.э.р М.о.с.к.в.а о.р.о.о.д н.а.а.ш.а.а ирэхдээ Амар с.а.й.д.т.а.й г.а.л.т т.э.р.г.э.н.д ц.у.г иржээ. Амар гуай и.х у.р.у.у ц.а.р.а.й.т.а.й, б.о.д.л.о.г.о.ш.и.р.с.о.н байж гэнэ. Тэгэхэд нь Ринчен гуай ” Амар гуай та яагаад их сэтгэлийн з.о.в.и.у.р.т.а.й байна вэ?” гэж асуухад ” Зоволгүй я.а.х.а.в, Ринчен минь. Манайд жар гаруй х.а.л.и.м.а.г х.ү.м.ү.ү.с.и.й.г б.а.й.ц.а.а.х.а.а.р и.р.ж байна.

Ийм юм б.о.л.ж байхад б.и яаж ө.ө.д.р.ө.г я.в.а.х билээ” гэж х.а.р.и.у.л.с.а.н гэдэг. Эндээс нэг д.ү.г.н.э.л.т х.и.й.х.э.д м.а.н.а.й.д З.ө.в.л.ө.л.т.и.й.н м.э.р.г.э.ж.и.л.т.н.ү.ү.д.и.й.н явуулгаар бүх юм эхэлжээ. Д.о.т.о.о.д я.а.м.н.ы б.ү.х х.э.л.т.э.с а.л.б.а.д.а.д з.ө.в.л.ө.х.ү.ү.д и.р.ж м.о.н.г.о.л.ч.у.у.д зөвхөн тэдний а.м.ы.г х.а.р.ж а.ж.и.л я.в.у.у.л.д.а.г б.о.л.с.о.н. Энэ нь зөвхөн Д.о.т.о.о.д я.а.м.а.н.д ч б.и.ш е.р нь х.а.а с.а.й.г.ү.й т.и.й.м байсан.

Одоо ч гэсэн бас л тэдний а.м.ы.г х.а.р.ж байна шүү дээ. Х.у.д.а.л б.и.ш б.ү.г.д м.э.д.э.ж, о.й.л.г.о.ж байгаа. Энэ бол И. В. Сталины х.а.р.г.и.с б.о.д.л.о.г.ы.н н.ө.л.ө.ө.г.ө.ө.р М.о.н.г.о.л.ы.н т.э.р.г.у.ү.н.и.й х.ү.м.ү.ү.с с.ү.й.т.г.э.г.д.с.э.н.и.й.г х.а.р.у.у.л.ж байгаа гол б.а.р.и.м.т юм шүү. Хэрвээ 1930 оноос эхлээд тийм олноороо э.с.э.р.г.ү.ү байсан юм бол энэ т.ө.р чинь а.м.а.р.х.а.н хэд хэд э.р.г.э.ч.и.х х.у.г.а.ц.а.а байсан.

Миний байсан ш.о.р.о.н.г.и.й.н хана, х.а.а.л.г.а, ш.а.л.а.н дээр ” Улаан О.р.о.с.ы.н к.о.л.о.н.и б.о.л.ж а.л.т.а.н а.м.и.а хилс х.э.р.э.г.т а.л.д.л.а.а” гэсэн б.и.ч.э.э.с б.и.ш.г.ү.й.д.э.э байсан. Үүнийг бид сайн о.й.л.г.о.ж байсан ч С.т.а.л.и.н.ы г.а.р х.ө.л б.о.л.о.г.ч.и.д м.а.н.а.й.х.ы.г м.а.р.ш.а.л.а.а.с нь эхлээд б.у.у т.у.л.г.а.ч.и.х.с.а.н байсан цаг үе билээ. Гэхдээ зөвлөх, сургагч бүхэн х.а.л.и.м.а.г.у.у.д шиг ц.у.с.а.н зам т.а.т.у.у.л.а.а.г.ү.й.

Манай ц.э.р.г.и.й.н с.у.р.г.а.г.ч Люшников гэж байлаа. Г.у.ч гаруй н.а.с.н.ы улаа б.у.т.а.р.с.а.н х.а.ц.а.р.т.а.й б.ү.д.ү.ү.н э.р. Их д.а.р.у.у т.о.м.о.о.т.о.й, а.с.у.у.д.а.л.д ул с.у.у.рь.т.а.й хандана. Эрхэндээ байгаа х.ү.н.и.й.г з.о.д.о.ж н.ү.д.э.х.и.й.г үзэж ч.а.д.а.х.г.ү.й. Чухам энэ Л.ю.ш.н.и.к.о.в м.и.н.и.й а.м.и.й.г а.в.а.р.с.а.н юм даа. Ш.о.р.о.н.г.о.о.с а.м.ь.д гараад ш.а.р.х, с.о.р.и.в.о.о и.л.а.а.р.ш.у.у.л.а.х гэж хэд х.о.н.о.ж байтал Насантогтох с.а.й.д д.у.у.д.л.а.а гэсэн зар ирэв. Би ч о.д.о.о л б.у.у.д.у.у.л.ж дээ гэж а.й.с.а.а.р о.ч.и.в. Тэггэл с.а.й.д

” Т.а.н.ы.г з.ү.ү.н х.я.з.г.а.а.р я.в.у.у.л.н.а. З.ү.ү.н х.я.з.г.а.а.р.ы.н к.о.р.п.у.с, д.е.в.и.з, а.н.г.и.у.д.а.а.р о.р.ж э.с.э.р.г.ү.ү х.э.р.э.г.т о.р.о.о.ц.о.л.д.с.о.н д.а.р.г.а ц.э.р.г.ү.ү.д.и.й.г бүгдийг б.а.р.ь.ж ир. Та тэр г.р.у.п.п.и.й.н д.а.р.г.а.а.р явна. Машин т.э.р.г.э.э б.э.л.д” г.э.л.э.э. Өөрөө т.а.м.л.а.г.д.а.ж т.а.м.л.а.г.д.а.ж д.ө.н.г.ө.ж а.м.ь м.у.л.т.р.а.а.д өрөөлийг х.о.м.о.р.г.о.л.о.н т.а.м руу а.ч.и.ж ирнэ гэхээр санаанд б.а.г.т.д.а.г.г.ү.й.

Люшников з.ө.в.л.ө.х.ө.д х.э.л.т.э.л ” Үгүй ээ. Чамайг я.в.у.у.л.а.х.г.ү.й” гэснээ зөвлөх д.а.р.г.а.т.а.й.г.а.а уулзана гээд явлаа. Удалгүй э.р.г.э.ж ирээд ” Чиний о.р.о.н.д а.й.м.г.и.й.н тусгай т.а.с.г.и.й.н д.а.р.г.а Дашзэвэг я.в.а.х боллоо” гэж билээ. Тэгээд Дашзэвэг Ц.э.р.г.и.й.н я.а.м.н.ы с.а.й.д.ы.н д.а.а.л.г.а.в.а.р г.ү.й.ц.э.т.г.э.ж сар ш.а.х.а.м явж олон м.а.ш.и.н ” э.с.э.р.г.ү.ү”- тэй ирж билээ.

Гэтэл түүнийг аяны т.о.о.с.о.о г.ө.в.ж а.м.ж.а.а.г.ү.й байхад нь ” Я.п.о.н.ы т.а.г.н.у.у.л” гэж б.а.р.и.в.ч.л.а.а.д Оросын 17- р армийн ш.о.р.о.н руу х.ү.р.г.ү.ү.л.с.э.н юмдаг. Ийм л байлаа шүүдээ. Тэр үед манай М.о.н.г.о.л.ы.н х.ү.н а.м.ы.г 750 мянга гэж тоолж билээ. Тийм д.э.н.д.ү.ү ц.ө.ө.х.ө.н улсын 50 ш.а.х.а.м м.я.н.г.а.н х.ү.н нь э.с.э.р.г.ү.ү б.о.л.ж а.л.у.у.л.н.а гэдэг ч.и.н.ь юу гэсэн үг вэ.

Х.э.н.т.и.й а.й.м.г.и.й.н б.у.р.и.а.д с.у.м.д.а.д э.р.ч.ү.ү.д.г.ү.й б.о.л.с.о.н с.у.м байсан шүү дээ. Энэ б.ү.г.д.и.й.г х.э.л.ж я.р.ь.ж, т.э.м.ц.с.э.н д.а.р.г.а, ц.э.р.э.г.г.ү.й э.с.э.р.г.ү.ү б.о.л.ж б.у.у.д.у.у.л.ж байлаа. Ж.а.н.ж.и.н Сүхбаатарын гэргий Янжмаа гуай х.ү.р.т.э.л ” Э.м.э.г.т.э.й.ч.ү.ү.д с.у.в.а.й.р.л.а.а, а.ж.и.л б.у.р.у.у.т.а.ж байна” гэж ш.ү.ү.м.ж.л.э.э.д улс т.ө.р.и.й.н т.о.в.ч.о.о.н.о.о.с х.а.л.а.г.д.а.ж байсан х.ү.н.

Бас Засгийн газрын б.о.л.о.в.с.о.н х.ү.ч.и.н ” КУТВ” Нямаа гэдэг зузаан шар х.ү.н М.о.н.г.о.л.ы.н т.ө.р, з.а.с.г.и.й.н у.д.и.р.д.л.а.г.ы.н б.у.р.у.у ажиллагааг ш.ү.ү.м.ж.л.э.э.д б.а.р.и.г.д.а.ж я.л.л.а.г.д.с.а.н д.у.у.л.д.с.а.н. Е.р нь д.э.н.д.ү.ү а.й.м.ш.и.г.т.а.й үзэшгүй м.у.у.х.а.й х.э.р.э.г б.о.л.с.о.н доо. М.о.п.го.л.ы.н хэ.ч.н.э.э.н с.а.й.х.а.н х.ө.в.г.ү.ү.д а.л.у.у.л.а.в. Х.а.р.а.м.с.а.а.д б.а.р.ш.г.ү.й.

Ц.э.р.г.и.й.н с.а.й.х.а.н д.а.р.г.а н.а.р, з.о.х.и.о.л.ч, с.э.х.э.э.т.н.ү.ү.д, ж.и.р.и.й.н г.э.м з.э.м.г.ү.й м.а.л.ч.и.н а.р.д.у.у.д г.э.э.д хэлээд т.о.о.л.о.х н.ө.х.ц.ө.л.г.ү.й олон с.а.й.х.а.н э.р.ч.ү.ү.д бүгд ч х.и.л.с.э.э.р х.о.р.в.о.о.г о.р.х.и.с.о.н юм даа. Тэдний тухай ү.н.э.н.и.й.г х.э.л.с.э.н т.о.д.о.р.х.о.й юм одоог хүртэл б.а.й.х.г.ү.й шүү дээ. Олон х.ү.н.и.й.г а.л.ж х.я.д.с.а.н тэр А.м.г.а.л.а.н дахь о.р.о.с ш.о.р.о.н гэдэг 17- р ангийн хашаа их н.у.у.ц.л.а.г байсан.

Т.э.н.д х.ү.р.г.э.г.д.э.ж о.ч.с.о.н х.ү.м.ү.ү.с т.э.н.д.э.э ө.н.г.ө.р.д.ө.г, эсвэл О.р.о.с руу а.ч.и.г.д.д.а.г байсан гэж б.и т.а.а.м.а.г.л.а.д.а.г. Өөрөө о.ч.и.ж байгаагүй болохоор сайн хэлж м.э.д.э.х.г.ү.й юм. Ямар ч гэсэн Амар с.а.й.д.ы.г Чита м.у.ж.а.а.с ш.у.у.д.а.н з.ө.ө.г.ч о.н.г.о.ц.о.о.р М.о.с.к.в.а руу явсан гэж х.ү.м.ү.ү.с х.э.л.э.л.ц.э.х.и.й.г сонссон.

Тэгээд л э.р.г.э.ж и.р.э.э.г.ү.й шүү дээ” М. Лувсандорж гуайн дурсамж ийнхүү ө.н.д.ө.р.л.ө.ж байна. М.э.р.г.э.н уншигч та х.э.л.м.э.г.д.ү.ү.л.э.л.т гэдэг х.я.д.л.а.г.а я.м.а.р.х.а.н а.й.м.ш.и.г.т з.ү.й.л байсныг өөрөө ш.ү.ү.н т.у.н.г.а.а.н.а биз ээ. Энэхүү нийтлэлд зарим х.ү.н.и.й н.э.р.и.й.г өөрчилсөн болно!!

More from ӨгүүллэгMore posts in Өгүүллэг »

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Уг контент нь хамгаалагдсан бодно