Press "Enter" to skip to content

Гурван х.ү.н.и.й а.м.и.н.д х.ү.р.с.э.н х.а.р.а.а.л.т.а.й урт цагаан соруултай г.а.а.н.с.н.ы тухай дууль…

Гурван х.ү.н.и.й а.м.и.н.д х.ү.р.с.э.н урт цагаан соруултай г.а.а.н.с.н.ы тухай дууль Намайг хорин нас д.ө.р.ө.ө.л.ж а.с.а.н үед юмаа. Тэр үед аав маань Ахмет хэмээх казах өвгөнтэй танилцаж богино хугацаанд сүрхий дотносч билээ. Өвгөн хасаг нэгэн томоохон баазад м.а.н.а.а.ч.а.а.р ажиллах агаад гэртээ ганц биеэр амьдарна.

Тэрбээр монголоор их муу ярина, түүн дээрээ их нунж д.о.р.о.й хүн тул бүтэн өдөр энэ тэрийг э.с х.ө.ө.р.ө.н өнжих нь энүүхэнд, Ахмет гуай их с.о.н.и.н хүн. Хашаа хороо, гэр орноо цоожлох нь ер үгүй. Ажилдаа явахдаа хүртэл гэртээ халуун саванд цай, тавганд идээ дүүргээд о.д.с.о.н байх. Тэр ч байтугай нүдэнд тусах газар х.ө.ш.и.г.л.ө.с.ө.н м.а.х, х.э.р.ч.с.э.н гурил зэхээд тавьчихна.

Нэг ёсондоо ө.л.с.ч ц.а.н.г.а.с.а.н хүн орж ирвэл и.д.э.ж у.у.г.а.а.д гараг дээ гэсэн үг. Гэртээ тунчиг цэвэрхэн сууна. Тэдний авдар саванд чухам юу байдаг байсаныг би мэдэхгүй. Харин б.о.о.в б.о.о.р.ц.о.г.и.й.г нь бол өдөр болгон л хүртдэг байлаа. Түүний ц.э.в.э.р.ч нямбай з.а.н.д а.в.т.а.а.д ч тэр үү. миний идэж у.у.с.а.н аяга саваа угааж а.р.ч.и.х, х.у.р.а.а.ж х.у.м.и.х д.а.д.а.л тэднийд л хэвшсэн санагдана.

Өвгөний хоймрын авдар дээр нэг их гоё казах х.ү.ү.х.н.и.й зураг залаастай байх. Эхнэр нь ч юмуу, охин нь ч юмуу аль нь болохыг нь би мэдээгүй. Өвгөн тэр зурагныхаа т.о.о.с шороог өглөө бүр а.р.ч.и.ж з.ү.л.г.э.х тул өнгөлөг ч гэж жигтэйхэн. Тэрбээр нэгэн удаа надад “Энэ х.ү.ү.х.э.н миний б.у.р.х.а.н” гэж хэлж байсан нь санаанд үлджээ. Ахмет гуай гэж иймэрхүү ая зантай нэгэн байлаа.

Түүний тухай х.э.л.т.г.и.й үг хэлэх хүмүүн нэгээхэн б.э.э.р ч байгаагүй. Гэтэл нэгэн өдөр а.й.м.ш.и.г.т хэрэг гарах нь тэр. Хамар хашааных нь хүн тэднийд ямар нэгэн х.э.р.г.э.э.р ортол өвгөн зуухны аман тус газраа ц.у.с н.ө.ж.и.н.д.ө.ө х.у.т.г.а.л.д.ч.и.х.с.а.н хэвтэж байжээ. Ш.и.н.ж.э.э.ч.д.и.й.н дүгнэсэнээр бол түүнийг хоёр хоногийн өмнө хэн нэгэн э.т.г.э.э.д е.г.ү.ү.т.г.э.с.э.н бололтой.

Тэр үеийн ц.а.г.д.а.н с.э.р.г.и.й.л.э.х.и.й.н.х.э.н х.э.р.г.и.й.н газраас ямар нэгэн у.л м.ө.р о.л.о.о.г.ү.й юм гэдэг. Би өвгөн хасгийн араас маш ихээр г.а.ш.у.у.д.а.ж билээ. Манай м.у.у аав л ажлын газрынхан, хороо х.о.р.и.н.ы.х.о.н.т.о.й хамжиж байж дотны нөхрөө х.ө.д.ө.ө.л.ү.ү.л.с.э.н юмдаг.

Ахмет гуайд ах дүү, амраг садан байсан эсэхийг хэн ч мэдэхгүй. Хашаа хороо, гэр орныг нь хороо хорины д.а.р.г.а нар а.в.с.а.н. Бодвол зарж борлуулаад улсын орлого энэ тэрдээ аваа биз. Ахмет гуайн үүх түүх ингэж төгссөн юм. Тэгэсхийгээд л түүнийг бүгд мартсан даа. Би ч ялгаагүй. Харин аав маань л заримдаа “Үгүй, тэр м.у.у амьтаныг хэн тэгж х.ө.н.ө.ө.д.ө.г байна даа” гээд х.э.н.г.э.н.э.т.э.л с.а.н.а.а а.л.д.д.а.г байлаа.

Дам сонсоход өвгөн хасгийг е.г.ү.ү.т.г.э.с.э.н хэрэг у.с.а.н.д хаясан ч.у.л.у.у мэт а.л.г.а болж байгаа сураг гарсан юмдаг. Тэгэхэд би “Э.л.э.э.н.и.й сүүлчийн хэрэг, “З.ү.ү.н.и.й с.ү.в.э.г.ч” зэрэг адал явдалт зохиолын номын амтанд ид автчихсан, их ч романтик маягийн залуу болж өсч торниж байлаа.

Нэг өдөр аавыг тэгж санаа а.л.д.а.х.а.д нь “С.э.р.г.и.й.л.э.х нь тэр х.э.р.г.и.й.г и.л.р.ү.ү.л.ж чаддаггүй юм бол би и.л.р.ү.ү.л.э.э.д өгье л дөө” гэж өөртөө тангараг тавьж билээ. Тэгээд би юун түрүүн Ахмет өвгөнийхөөр орж гардаг байсан хүмүүсийн ж.а.г.с.а.а.л.т.ы.г гаргалаа. Өөрийнхөө нэрийг нэгдүгээрт, аавынхаа нэрийг хоёрдугаарт бичсэн нь мэдээж.

Уг нь н.ү.г.э.л.т.э.й л юм санагдаж байв. Гэтэл нэг их олон хүний нэр гаргаж чадсангүй. С.э.м т.а.н.д.а.ж холбогдолгүйг нь х.а.с.с.а.а.р байтал ердөө Баттулга бид хоёрын нэр үлддэг байгаа. Баттулга гэдэг нь Ховд аймгийн Цэцэг билүү. Зэрэг билүү с.у.м.ы.н уугуул, илэрхий захчин аялгуутай ярьдаг нэгэн байлаа.

Энэ дашрамд өгүүлэхэд сонирхсон юмандаа у.л.а.й.р.с.а.н хүн жүжигчин дүрдээ итгэнэ гэгчээр өөрийгөө хүртэл с.э.р.д.э.ж чаддаг юм билээ. Тэгэхэд бил лав “За байз тэр өдөр би хаагуур явж, юу хийлээ” гэж өөрөөсөө асуусан байгаа юм. Бодоод байхад т.а.л.и.й.г.а.а.ч.и.й.н.х.а.а.р би бүтэн долоо хоног ороогүй юм байна.

Өдөр бүр босгыг нь э.л.э.э.д.э.г хүн ингэснийг бодоход жилийн эцсийн ш.а.л.г.а.л.т ш.ү.ү.л.г.э.э.с болсон хэрэг байх. Түүн дээр би Норжмаа гэдэг сайхан б.ү.с.г.ү.й.н хойноос э.р.г.ү.ү.т.э.ж явсан цаг. Ингээд өөрийнхөө нэрийг дараад ганц Баттулгатай хоцров. Баттулга сургуулийн нэг м.у.у с.а.р.а.м.п.а.й жаран долоо машин жолоодох а.я.д.а.н.а.

Тэр нь явахаасаа зогсох нь их л дээ. Бид хоёр Ахмет гуайнд хэдэнтээ у.ч.р.а.л.д.а.ж танилцсан юм. Уг нь даруухан, а.р.х.и т.а.м.х.и хэрэглээд байдаггүй залуу. Бас их цэвэрч цэмцгэр хүн. Түүнтэй хамт бүжгэнд орж х.ү.ү.х.э.н эргүүлж явсан удаа ч бий. Түүнийг хүнтэй ам м.у.р.и.й.ж, з.о.д.о.о.н ц.о.х.и.о.н болж байхыг би ер үзээгүй.

Тэр үед “Х.у.т.г.а” Нацаг, “Х.о.р.х.о.й” Баяраа, “Буль” Гомбо зэрэг а.т.а.м.а.н э.р.с и.д о.в.о.л.з.о.ж, урдуураа улаан х.ө.л.т.и.й.г гаргадаггүй байсан цаг л даа. Би “М.о.н.х.о.р” Тэрбиш, Ванган, Пүрэв зэрэг зэрэг сайн эрсийг бас таньдаг байсан тулдаа тэдний хажуугаар мэнд өнгөрдөг байсан юм. Баттулга ч миний с.у.г.а.н д.о.о.г.у.у.р н.у.у.г.д.а.ж үлддэг байсан нь гарцаагүй.

Гэвч би Баттулгаас Ахмет өвгөнтэй холбоотой ямар ч өө с.э.в о.л.ж ч.а.д.с.а.н.г.ү.й. Ер нь ч тэгээд Ахмет гуайг е.г.ү.ү.т.г.э.х х.э.р.э.г түүнд юу байгааж. Тэдний танил талын холбоо ямар учиртайг ч би мэдэхгүй шүү дээ. Тиймээс аргагүйн эрхэнд Баттулга гэдэг нэрийг дугуйлаад миний данс ц.а.й.ж билээ.

Хүнийг х.и.л.с г.э.м.д с.э.р.д.э.х шиг н.ү.г.э.л гэж юу байх билээ. Тэгээд л бид хоёр хуучин хэвээрээ бүжиг, х.ү.ү.х.э.н хоёрыг эргүүлж, тэр маань намайг Норжмааг өөртөө т.а.т.а.х.а.д минь их т.у.с болсон доо. Х.э.р.э.г гарсанаас хойш жил гаруй хугацаа өнгөрч байтал Баттулга нэг шавхийсэн б.ү.с.г.ү.й.т.э.й гэрлээд амжив.

Хүүхний эцэг нь Баттулгад а.м.и.а т.а.в.ь.д.а.г нэгэн байлаа. Атаархмаар сайхан амьдардаг айл байлаа. Нэг өдөр намайг тэднийд очиход Тулгаа авгайтайгаа а.л.г.а. Хадам нь надад цай идээ өгөөд т.а.м.х.и т.а.т.а.ж суулаа. Гэтэл нүдэнд гэнэт нэг юм торсхийгээд явчихав. Яах аргагүй мөөн.

Баттулгын хадам яалт ч үгүй Ахмет гуайн төө илүү урт цагаан соруултай г.а.а.н.с.а.а.р т.а.м.х.и т.а.т.а.ж суудаг байгаа. Миний бүх бие з.а.р.с.х.и.й.г.э.э.д л явчихав. Н.ү.д б.ү.р.э.л.з.э.э.д ч байх шиг. Тодорхой учир шалтгааны улмаас би Баттулгын хадам аавын нэрийг дурдахгүй байгаа юм. Тэрбээр т.а.м.х.и.а т.а.т.а.ж дуусаад г.а.а.н.с.а.а ширээн дээрээ тавихад би өөрийн эрхгүй ш.ү.ү.р.э.н авч үзлээ.

Өвгөн ууттай т.а.м.х.и.а над руу с.а.р.в.а.й.ж байна. Н.э.р.э.э.д т.а.т гэсэн үг. Мөнгөн сэтгүүр, ц.о.х.и.у.р, тойгон тээглүүр нь ч Ахмет гуайнх мөөн. Би тэднийхээс з.у.г.т.а.х шахуу гарлаа. Зөвхөн үүний төлөө л Баттулга х.ө.ө.р.х.и.й өвгөнийг е.г.ү.ү.т.г.э.ж.э.э гэсэн бодол с.э.т.г.э.л с.э.м.л.э.н.э.

Ахмет гуайг ө.ө.д болоход Баттулга энэ хүүхэнтэй танилцаа ч үгүй байсан болохоор хадам эцэг нь э.л х.э.р.э.г.т холбогдолтой байж таарахгүй. Хүргэн хүү х.ү.ч.т.э.й гэгчээр Баттулга өөрөө т.а.м.х.и т.а.т.д.а.г.г.ү.й болохоор хадамдаа с.а.й.м.ш.р.а.а.д Ахмет өвгөний г.а.а.н.с.ы.г бэлэглэсэн байж болно.

Удам дамжсан эд хэмээн хэлдэг ч юмуу, ямартай ч хүн а.л.ж а.в.с.а.н юм гэж хэлээгүй нь магад, Ингээд би аргагүйн эрхэнд Ахмет гуайн ү.х.л.и.й.н х.э.р.г.и.й.г м.ө.р.д.ө.ж байсан төв с.э.р.г.и.й.л.э.х.и.й.н ажилтан Сандаг гуай дээр очлоо. Дэс дарааллыг з.ө.р.ч.и.н өгүүлэхэд Сандаг хэмээгч нь хожим а.р.х.и.д.а.ж яваад нэгэн г.э.м.т х.э.р.г.и.й.н х.а.в.т.а.с.т материалыг г.э.э.г.д.ү.ү.л.с.э.н шалтгаанаар ажлаасаа х.у.с.у.у.л.с.а.н юмдаг.

Эдүгээ эс үзэгдэхийг бодвол ө.ө.д б.о.л.с.о.н х.э.р.э.г биз. Хүний н.а.с т.о.о.т.о.й юм болсон хойно, тэртээ далаад оны эхээр л дөч гарчихсан хүн байсан юм чинь. Сандаг гуай миний үгийг дуустал чагнаад баахан бодолхийлэн суусанаа т.а.м.х.и.а у.г.с.р.у.у.л.а.н т.а.т.а.ж байлаа. Өрөөн дотуураа нуруугаа үүрэн холхиж ч байх шиг.

Би гэнэхэн ухаандаа ийм нэг м.ө.р.д.ө.г.ч болох юмсан гэх анзааны юм бодож суулаа. Төдөлгүй Сандаг гуай “Өөр баримт, с.э.ж.и.г байна уу?” гэж асуулаа. Надад юу байх билээ. Нүдээр үзсэнээ л хэлж байгаа хэрэг. Гэтэл Сандаг гуай “А.м.а.а х.а.м.х.и.а.д явж бай” гэж надад т.у.ш.а.а.в. Би ч үнэхээр а.м.а.а х.а.м.х.и.с.а.н.

Баттулгад ямар нэгэн с.э.ж.и.г т.ө.р.ү.ү.л.ж болохгүй гэдгийг би мэдэж байсан юм. Эс тэгвэл миний а.м.ы.г тэр х.а.м.х.и.х ч байсан юм билүү, хэн мэдлээ. Түүнээс хойш даруй дөрвөн сар өнгөрчээ. Нэг өдөр Улаанбаатарыг ч.и.ч.р.ү.ү.л.с.э.н д.у.у.л.и.а.н.т х.э.р.э.г гарав. “Баттулга гэдэг а.л.у.у.р.ч.и.н хадам аавыгаа эхнэртэйгээ цуг а.л.а.а.д гэртэй нь ш.а.т.а.а.ч.и.х.ж.э.э” гэсэн а.й.м.ш.и.г.т мэдээ тархах нь тэр.

Үүгээр зогсохгүй Баттулга өөрийг нь б.а.р.и.в.ч.л.а.х.а.а.р ирсэн ц.а.г.д.а.а.г к.а.л.и.б.р.ь б.у.у.г.а.а.р б.у.у.д.а.ж о.р.х.и.с.о.н байгаа юм. Хүн гэдэг өчүүхэн амьтан юм шүү дээ. Ц.а.г.д.а.а.г.и.й.н х.ү.ч нэмэгдүүлсэн хэсэг ирэхэд гадаах ж.о.р.л.о.н.д тэр н.у.у.г.д.а.х аядсан байгаа юм. Б.у.у с.а.а.д.а.г.т.а.й, у.л.а.й.р.с.а.н а.л.у.у.р.ч.и.н.т.а.й тулгарсан ц.а.г.д.а.а нар арга буюу тэр ж.о.р.л.о.н.г машинаар д.а.й.р.ч унагасан юм байж.

Нөгөө нөхөр доошоо у.н.а.х.г.ү.й хаачихав дээ. Хүний ө.т.г.ө.н ш.и.н.г.э.н.т.э.й хүзүүгээ хүртэл х.о.л.и.л.д.с.о.н тэр амьтаныг т.а.т.а.ж г.а.р.г.а.а.д машинаар у.с ш.ү.р.ш.и.ж цэвэршүүлэх аядаад хоёр гарыг нь г.а.в.л.а.ж билээ. Энэ явдаас хойш хэдэн сар өнгөрөв. Нэг өдөр Баттулгын х.э.р.г.и.й.г т.а.с.л.а.х гэж байна гэж дуулаад хэрэгт д.у.р.л.а.с.а.н.д.а.а ч биш Ахмет гуайн ү.х.л.и.й.н учир шалтгааныг давхар тодорсон байж магадгүй гэсэндээ би тийшээ гүйж хүрлээ.

К.л.у.б.т хүмүүс пит дүүрэн цугларсан байлаа. Төдөлгүй ш.ү.ү.г.д.э.г.ч.и.й.г оруулж ирэв. Баттулгын х.ө.л м.у.у.д.с.а.н бололтой түүнийг хоёр ц.а.г.д.а.а с.у.г.а.д.а.ж явах бөгөөд тэрбээр өвдөг дээрээ явахчаан аядан орж ирэхэд ш.о.р.о.н гээчийн а.й.м.ш.и.г.и.й.г би анх удаагаа л мэдэрсэн бөлгөө.

Түүний хоёр н.ү.д х.ө.н.х.и.й.ж ш.и.р.г.э.с.э.н байлаа. Ш.а.р.л.а.н.г.у.й царай нь тийм гэхийн а.р.г.а.г.ү.й болсон нь х.ү.ү.р л гэсэн үг. Ш.ү.ү.х х.у.р.а.л эхэлж шинэчилсэн м.ө.р.д.ө.н б.а.й.ц.а.а.л.т явагдахад э.ц.с.и.й.н а.м.ь.с.г.а.л т.а.т.а.ж байгаа хүн л ийм байдаг болов уу гэлтэй Баттулгын дуу тээр дороос дуулдахтай үгүйтэй ганц хоёр үг хэлэх аядаж билээ.

Би түүнийг ү.з.э.н я.д.а.ж байсан боловч цаг дээрээ тулахаар ө.р.ө.в.д.ө.л.т.э.й юм билээ. Энэ тухай Францын их зохиолч Александр Дюма маш тодорхой өгүүлсэн байдагийг ишилбэр болговоос “Байгалийн их с.ү.й.р.л.и.й.н өмнөх шиг, оройны үс өрвийм з.э.в.ү.ү.н таг чиг байдал бүхний сэтгэлийг б.а.р.а.й.л.г.а.н х.ү.й.т о.р.г.и.у.л.а.в” хэмээсэн байдаг юм.

Ш.ү.ү.х х.у.р.л.ы.г үүнээс илүү яахин зураглах билээ. Асуулт хариулт, асуулт хариулт. Я.л.л.а.г.д.а.г.ч х.э.р.г.э.э б.ү.р.э.н хүлээж байв. Ил тод юмыг хүлээхгүй гээд ч яахав. Харин Ахмет гуайн ү.х.л.и.й.н тухай нэг ч үг дурдагдсангүй. Ердөө хадам аав, эхнэр хоёрыгоо хэрхэн х.ө.н.ө.ө.с.ө.н тухай л яригдаж байлаа.

Хурлын завсарлагаанаар би гадагшаа гүйж гаран хэдэн хуушуур олж ирлээ. Яаж ийгээд Баттулгатай уулзаж хэдэн үг солих гэж бодсон минь тэр. Ш.ү.ү.х х.у.р.а.л үргэлжилж ш.ү.ү.г.ч я.л.ы.н т.о.г.т.о.о.л уншлаа. Мэдээжээр “Ц.а.а.з.а.а.р а.в.с.у.г.а.й” гэсэн үг сонсогдов. Баттулга ч ингэхийг мэдэж байсан бололтой чацавхийсэнгүй.

Ер нь тийм ухаан байгаа ч юм уу, үгүй ч юм уу? Хурлын дараа яаж ийж байгаад би түүнтэй уулзах зөвшөөрөл авч билээ. Үнэндээ түүнтэй уулзахыг хүссэн хүн надаас өөр байгаагүй. Тэрбээр ц.а.а.з сонсоод а.й.г.а.а.г.ү.й мөртлөө миний гарт байгаа хэдэн т.ү.л.э.н.х.и.й хуушуурыг а.л.д.ч.и.х вий гэсэн шиг х.ө.н.х.и.й.ж ш.и.р.г.э.с.э.н н.ү.д нь аяганаасаа б.ү.л.т.э.р.ч.и.х шахаж байлаа.

Байгалийн а.м.ь.т.а.н гэдэг даанч ө.ч.ү.ү.х.э.н. Түүнийг х.а.х.а.ж ц.а.ц.а.н и.д.э.ж у.у.ж дуусахад би “Чамайг ямар хоёр дахин ц.а.а.з.а.л.ж болох биш дээ. Ахмет гуайг е.г.ү.ү.т.г.э.с.э.н х.э.р.г.и.й.г чинь ингээд орхихоос” гэж хэлж байсанаа одоо хүртэл мартдаггүй юм. Энэ үгийг сонсоод тэрбээр юу билээ гэсэн аятай над руу нэг их том харж билээ.

“Гаанс хаана байгаа вэ?” гэж түүнээс асуухад ш.ү.ү.х х.у.р.а.л.д очиж байсанаасаа их л ц.а.р.и.у.х.а.н.а.а.р “Гэртэй хамт ш.а.т.а.а биз дээ” гэж х.ү.й.т.э.н ё.о.з.г.ү.й өгүүлж билээ. Түүнийг т.ө.м.ө.р б.ү.х.э.э.г.т.э.й тэргэнд суулгаад о.д.с.о.н. Хэрвээ тухайн үед миний үгийг сонсох чих, хэргийг үргэлжлүүлэн авч үзэх нүд т.ө.р з.а.с.а.г.т байсансан бол,

ц.а.г.д.а.а.г.и.й.н.х.а.н уг х.э.р.э.г.т х.и.ч.э.э.н.г.ү.й хандсан бол Баттулгын хадам, эхнэр гээд хоёрын хоёр гэмгүй хүний а.м.ь с.ү.й.д.э.х.г.ү.й байх байсан. Өнөө хэр нь иймэрхүү х.а.р.а.л.г.а.н ухаан, хачирхалтай явдал үргэлжилсээр л байх юм даа. Жич: Энэ бол энгийн нэгэн иргэний ирүүлсэн захидал юм. Нээрээ ч үүн шиг үйл явдал олон гарч байгаа болов уу. . .

More from ЗөвлөгөөMore posts in Зөвлөгөө »

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Уг контент нь хамгаалагдсан бодно