Press "Enter" to skip to content

Яармагийн гүүрний наадах энэ э.з.г.ү.й газарт орой үдэш х.ү.н байтугай Богд уулын буга ч явдаггүй болохоор Намжилцэрэн жижүүр ганцаараа байгаадаа с.а.н.д.а.р.ч, Хэн бэ? гэвэл…

Э.р х.ү.н.и.й дөчин н.а.с гэдэг э.м.с х.ү.ү.х.н.ү.ү.д.и.й.г ө.л.ө.н нүдээр с.о.н.ж.и.ж ш.ү.т.э.х.д.э.э э.н.г.э.р ц.э.э.ж, ө.г.з.ө.г ш.и.л.б.э болоод б.у.д.м.а.л зовхитой харцных нь т.у.я.а.г хараад л ө.в.ө.р түрийний ү.й.л.д.э.л.д ямархан чадвар ш.о.г.ш.о.о.т.о.й.г нь бараг гадарладаг н.а.с билээ. Дэлгүүрийн б.о.с.г.о.н дээр би г.у.н.х.с.а.н нуруутай гувай цагаан х.ү.ү.х.н.и.й.г харуутаа я.а.л.т.г.ү.й хуучны т.а.н.и.л э.м.э.г.т.э.й болохыг анзаарч т.о.л.г.о.й д.о.х.и.н ө.н.г.ө.р.ө.х хоромдоо олон жилийн өмнө ө.в.ө.р.т.ө.ө о.р.у.у.л.а.х гэж м.э.р.и.й.ж явсан Ичинцэцэг хэмээх халхад ховорхон н.э.р.т.э.й б.ү.с.г.ү.й байсныг саналаа.

Өөрийн э.р.х.г.ү.й э.р.г.э.ж х.а.р.в.а.л залуу н.а.с.н.ы ш.о.х.о.о.р.х.л.ы.н г.ү.н.ж болж асан Ичинцэцэгийн г.у.н.х.с.а.н нуруу үзэгдээд б.у.л.а.н т.о.й.р.ч бараа а.л.д.р.а.х.а.д надаас э.г.ч.м.э.д атлаа өдгөө т.а.в.ь дөхөж буй гэхэд урьдын ү.з.э.с.г.э.л.э.н.г.э.э х.а.д.г.а.л.с.н.а.а.р ү.л б.а.р.а.м у.л.а.м чиг ө.н.г.ө.л.ө.г толиотой явааг нь б.а.х.д.а.н, уулзан у.ч.р.а.х х.ү.с.л.и.й.г жигтэй ө.д.ө.ө.н х.а.т.г.а.ж.э.э.

Гэтэл хамт явсан Даваажав м.а.а.н.ь миний х.ү.с.л.и.й.г таасан мэт, – Чи Ичинцэцэгийг т.а.н.ь.д.а.г юм уу? гэв. – Харин, мөн үү? Чи яаж мэддэг юм бэ? гэж намайг х.а.р.а.м.л.а.с.а.н ч юм шиг х.а.р.а.м.с.с.а.н ч юм шиг, дуугарвал Даваажав, – Цаадах чинь жинхэнэ а.м.и.л.с.а.н ш.у.л.а.м даа! гэж цаанаа нэг х.о.р.о.н ш.и.н.ж.т.э.й хэлэхэд би г.а.й.х.а.ж, – Яахлаараа а.м.и.л.с.а.н ш.у.л.а.м болдог юм бэ? гэж бас ч ө.м.ө.ө.р.ө.н.г.ү.й асуув. Даваажавын гэрийнхэн ажил, сургуульдаа яваад бид хоёроос ондоо х.ү.н.г.ү.й тул бид ёстой л авчирсан хоёр ш.и.л с.а.р.х.д.а.а ширээн дээр тавиад а.й.ж с.а.н.д.р.а.х зүйлгүй у.с.а.н.д.а.а ш.у.м.б.а.х загас шиг л з.а.л.г.и.л.ж эхэллээ.

– Цаад Ичинцэцэгийг чинь х.а.в.ь.т.а.ж ойртсон э.р бүхнээ э.р.л.э.г рүү явуулдаг гэх юм билээ. Баатар о.п.е.р.а.т.о.р ажил дээрээ цаадахтай чинь э.н.г.э.р з.ө.р.ү.ү.л.ж байгаад ү.х.ч.и.х.с.э.н юм шүү дээ гэхэд, Баатар гуайг цуг ажилладаг залуу б.ү.с.г.ү.й.т.э.й учир у.р.г.у.у.л.ж байгаад ө.ө.д болсон гэж сонссон м.а.а.н.ь гэнэт санагдав. – Сайхан х.ү.ү.х.э.н а.м.и.л.с.а.н ш.у.л.а.м байдаг гэж ү.н.э.н байх. Чи манай Намжилцэрэн гуайг санаж байна уу? гэхэд би Даваажавын ажлын газрын ж.и.ж.ү.ү.р а.с.а.н ширвээ хар сахалтай, чилгэр н.у.р.у.у.т.а.й ө.в.г.ө.н.и.й.г саналаа.

Туул голын хөвөөнд битүү б.у.р.г.а.с.а.н дотор байдаг б.а.р.и.л.г.ы.н э.р.д.э.м ш.и.н.ж.и.л.г.э.э.н.и.й нэгэн институтэд Даваажавыг ажилладаг байхад бидний хэдэн нөхөд ажил тарсан хойно очиж теннис тоглож, дараа нь Туулын хөвөөн дээр суун ш.а.р а.й.р.а.г, н.а.н.ч.и.д с.у.л.л.а.ж суудаг байлаа. Энэ институтын жижүүр Намжилцэрэн гуай ж.а.р гарч яваа ч залуус бидэнтэй ү.е.и.й.н юм шиг ярилцан д.о.т.н.о.с.д.о.г байсан учир би яаж м.а.р.т.а.х билээ.

Эхнэр нь гээд н.а.м.х.а.н б.о.р мариатай х.ө.г.ш.и.н халуун с.а.в.т.а.й ц.а.й, хоол бариад ирдэг байсныг ч сайн санаж байна. Намжилцэрэн гуай ө.в.г.ө.ж.ө.ө.р х.ү.н боловч э.м.с х.ү.ү.х.э.н, ө.в.ө.р т.ү.р.и.й.н.и.й явдал ярих дуртай, заримдаа х.ө.г.ш.н.ө.ө э.з.г.ү.й.ч.и.л.ж залуувтар а.в.г.а.й н.а.р.ы.г т.у.у.ш.и.н.д.а.ж амжуулснаа инээд а.л.д.а.н ярьдаг з.у.г.а.а.т.а.й х.ү.н байсан билээ.

Ямартаа л зуун г.р.а.м.м т.а.т.а.ж х.ө.х.ө.л.б.ө.р нүүр нь туяараад ирэх үеэр инээд а.л.д.а.н сайхан а.а.ш.т.а.й болчихоод, – Нанчид хүртэхээр нөгөө ажил х.и.й.м.э.э.р болдог юм шүү. Хааяа ажлаас өглөө б.у.у.ж гэртээ очоод х.ү.ү.х.э.д ш.у.у.х.д.ы.н э.з.г.ү.й.д с.а.м.г.а.н.а.а ганц т.у.у.ш.и.н.д.ч.и.х.ъ.я гэхээр х.ө.д.ө.л.ж я.д.а.а.д ө.н.д.и.й.х гэж жил болдог з.о.л.и.г байгаа юм хэмээн х.ө.х.ө.р.ч суудаг сан.

Энэ бол бараг х.о.р.и.о.д жилийн урьдах Даваажав бидний з.а.л.у.у н.а.с.н.ы ө.в.г.ө.н н.ө.х.ө.р байсан х.э.р.э.г л дээ. Өөрөөр хэлбэл, З.ө.в.л.ө.л.т.ө.д Г.о.р.б.а.ч.е.в.ы.н өөрчлөн байгуулалт х.ү.ч.э.э авч М.о.н.г.о.л.д с.а.л.х.и.н.ы зүг нь х.а.н.д.а.ж байсан ү.е билээ. 1988 оны хавар ө.в.г.ө.н Намжилцэрэнг ажил дээрээ халуун х.а.р ц.а.й о.о.ч.л.о.о.д ганцаараа сууж байтал сарны гэрэлд цонхных нь цаана н.ү.ц.г.э.н х.ү.ү.х.э.д үзэгджээ.

Х.ү.й.т.э.н харанхуй шөнө ямар ш.а.л.д.а.н х.ү.ү.х.э.д зогсож байдаг билээ гэж ө.в.г.ө.н.и.й.г г.а.й.х.а.х, ж.и.х.ү.ү.ц.э.х зэрэгцэн бодох ү.е.с.т хаалттай хаалганы цаана, – Ах аа! гэх дуулджээ. Яармагийн гүүрний наадах энэ э.з.г.ү.й газарт орой үдэш х.ү.н байтугай Богд уулын буга ч явдаггүй болохоор Намжилцэрэн жижүүр ганцаараа байгаадаа с.а.н.д.а.р.ч, – Хэн бэ? гэвэл, – Ах аа, хүүе ах аа, хаалгаа! хэмээн яалтгүй х.ү.ү.х.э.д дуугарчээ.

Хаалга т.а.й.л.в.а.л м.а.й.к, т.у.р.с.и.й.к.н.э.э.с өөр х.у.в.ц.а.с.г.ү.й т.у.р.а.н.х.а.й ц.а.г.а.а.н о.х.и.н д.а.г.ж.и.н ч.и.ч.и.р.ч зогсох бөгөөд ө.в.г.ө.н.и.й.г, – Чи юун х.ү.ү.х.э.д вэ? За, о.р доо! гэх зуурт л м.у.у.р шиг ү.с.р.э.э.д о.р.ж иржээ. “Яасан о.л.б.и о.г.о.т.н.о шиг хурдан хөдөлгөөнтэй х.ү.ү.х.э.д вэ? гэж ө.в.г.ө.н бодоод т.а.й.л.ж тавьсан хөвөнтэй хүрмээ өнөө о.х.и.н.д н.ө.м.ө.р.г.ө.ж буйдан дээр суулгаад с.э.н.ж.т.э.й х.ө.х а.я.г.а.н.д халуун х.а.р ц.а.й хийж өгч, – У.у.ч.и.х. Чи бүр х.ө.л.д.ө.х нь.

Яагаад н.ү.ц.г.э.р.ч.и.х.э.э.в? Хаанаас ирээ вэ гээд б.а.й.ц.а.а.н ш.а.л.г.а.а.ж гарчээ. О.х.и.н юу ч дуугаралгүй ц.а.й.г.а.а у.у.х агаад т.у.р.а.н.х.а.й жаахан б.и.е нь ч.и.ч.и.р.ч, ув улаахан у.р.у.у.л нь ө.м.ө.л.з.ө.н.ө. “А.м.ь.т.а.н х.ү.н.д д.э.э.р.э.м.д.ү.ү.л.с.э.н дэг. А.м.ь нь гарах ш.а.х.т.л.а.а а.й.ж дээ. Ц.а.г.д.а.а дуудахаас” гэж ө.в.г.ө.н.и.й.г бодтол, – Ц.а.г.д.а.а битгий дууд! хэмээн өнөө о.х.и.н з.а.н.д.р.а.х мэт дуугарахад Намжилцэрэн гуай ц.о.ч.и.ж, шүүгээнээс гэрийн боорцог, цуйвангаа гаргаж о.х.и.н.д өгөв.

О.х.и.н ө.л.с.с.ө.н нохой шиг маш хурдан и.д.э.х нь ө.в.г.ө.н.д тун х.а.ч.и.н санагджээ. – Чи хаанаас яваа х.ү.ү.х.э.д вэ? – Уулнаас ирлээ. – Чи Яармагт байдаг х.ү.ү.х.э.д үү? – Яармагийнх биш ээ. Би я.г.ч.и.с. – Ямар юм аа? – Я.г.ч.и.с! Н.а.с.а.а.р.а.а н.я.р.а.в, н.я.г.т.л.а.н, к.о.м.е.н.д.а.н.т хийсэн Намжилцэрэн гуай я.г.ч.и.с гэж юу байдгийг ямар м.э.д.э.х биш. – Х.ө.л.д.ө.ж ү.х.э.х гэж байж чи яасан т.о.г.л.о.о.м.т.о.й з.о.л.и.г вэ.

Чамайг чинь одоо яая даа. Т.ү.р.г.э.н т.у.с.л.а.м.ж дууддаг юм уу? гэвэл о.х.и.н, – Би х.о.н.о.ч.и.х.о.о.д үүрээр явна аа гэв. Тэгмэгц о.х.и.н, ө.в.г.ө.н.и.й нөмөргөсөн дулаан хөвөнтэй хүрмийг шалан дээр х.а.я.ж, ц.э.э.ж.э.э х.а.л.х.а.л.с.а.н цагаан м.а.й.к.а.а шувт татан т.а.й.л.ж ш.и.д.в.э.л а.м.ь нь хаанаа байна вэ гэмээр т.у.р.а.н.х.а.й б.и.е.т.э.й мөртлөө жаахан о.х.и.н.д баймгүй с.ү.р.х.и.й с.а.й.х.а.н том х.ө.х нь с.э.р.и.й.ж харагдав.

– Чи чинь яаж б.а.л.а.й.р.а.х нь вэ? Наад б.и.е.э хурдан х.а.л.х.л.а.а.ч гэж ө.в.г.ө.н.и.й.г тэвдвэл о.х.и.н цангинатал и.н.э.э.ж, – Ах аа, би х.ө.ө.р.х.ө.н байгаа биз? Өчигдөр нэг ах намайг ш.ө.н.ө.ж.и.н н.о.ц.с.о.н. Та бас тэгээч! гэх нь тэр. Намжилцэрэн гуай ямар нэг х.и.й ү.з.э.г.д.э.л харсан мэт а.л.м.а.й.р.а.а.д, х.а.в.ч.и.г т.у.р.с.и.й.к.э.э т.а.й.л.ж, өмнө нь э.х.э.э.с т.ө.р.с.ө.н б.и.е.э.р.э.э н.ү.ц.г.э.н зогсох о.х.и.н руу б.ү.л.т.и.й.н зогсов.

О.х.и.н.ы х.ө.х үнэхээр гоё харагдах ба о.в т.о.в х.а.р ү.с цухуйсан с.а.л.т.а.а.н.д нь гижиг х.ү.р.г.э.х гэсэн мэт х.ө.ө.р.х.ө.н улаан и.ч.и.м.д.э.г нь хараа б.у.л.а.а.х ажээ. – Та намайг х.ү.с.ч байгаа биз дээ? Э.р.ч.ү.ү.д бүхэн л намайг х.ү.с.д.э.г юм. Танд би энэ шөнө хэзээ ч үзээгүй ж.а.р.г.а.л.ы.г м.э.д.р.ү.ү.л.н.э гэж н.ү.ц.г.э.н о.х.и.н.ы.г хэлэхэд ө.в.г.ө.н – Чи ямар ц.а.д.и.г.г.ү.й г.и.ч.и.й вэ? гэж өөрийн э.р.х.г.ү.й ө.ч.с.ө.н ч х.о.в.с.д.у.у.л.с.а.н мэт с.э.р.г.э.р х.ө.х, у.р.и.н дуудах у.м.д.а.г руу нь ш.и.р.т.с.э.э.р байв.

“Энэ т.у.у.ч.и.й чинь надаар т.у.у.ш.и.н.д.у.у.л.а.х гэж зориуд ш.а.л.д.а.н г.ү.й.ж ирсэн байх нь уу” гэж ө.в.г.ө.н бодох з.у.у.р.а.а “Энэ ш.у.л.а.м чинь о.н.г.о.н биш юм гээч. Хэзээний ү.з.ч.и.х.с.э.н з.о.л.и.г байна” гэж бас санажээ. – Нааш ир! гэж о.х.и.н хэлээд б.у.й.д.а.н дээр хоёр хөлөө а.л.ц.а.й.н ө.р.г.ө.х.ө.д ө.в.г.ө.н.и.й ө.м.д.ө.н доторх х.ө.д.ө.л.ж у.м х.у.м.ы.г нийлүүлэх хэмжээгүй д.у.р с.э.р.э.л нь а.с.а.х шиг болов.

– Наашаа ир, намайг э.з.э.м.д! Нэг л мэдэхэд Намжилцэрэн гуай о.х.и.н.ы.г т.э.в.э.р.ч хүв х.ү.й.т.э.н улаан у.р.у.у.л.ы.г нь о.з.о.н ш.и.м.ж байхдаа “М.у.у ш.у.л.м.ы.г үсийг нь с.э.г.с.и.й.т.э.л, а.л.ы.г нь з.а.д.а.р.т.а.л, а.м.ы.г нь а.н.г.а.й.т.а.л а.л.а.а.д өгье” гэсэн бодолд а.в.т.ж.э.э. Энэ л үед ш.а.л.д.а.н о.х.и.н түүн рүү м.у.у.р шиг о.г.л.о ү.с.р.э.н н.а.а.л.д.а.а.д хоёр хөлөөрөө т.а.ш.а.а.г.а.а.р нь о.р.о.о.ж, хүйтэн а.м.ь.с.г.а.а.г.а.а.р хацар чихийг нь х.а.й.р.ч “Намайг э.д.л.э.э.д өгөөч” гэж ш.и.в.н.э.ж.э.э.

Ш.а.л.д.а.н о.х.и.н.ы хоёр х.а.р н.ү.д х.у.д.г.и.й.н ё.р.о.о.л мэт тээр холоос г.я.л.т.а.й.н ё.л.т.о.й.х нь нэг л т.а.а.г.ү.й с.а.н.а.г.д.а.в.ч х.о.в.с.т.у.у.л.с.а.н мэт болчихсон ө.в.г.ө.н ө.м.д.и.й.г нь ц.о.о х.а.т.г.а.х ш.а.х.а.н түрэх “х.э.р.г.и.й.н э.з.э.н”-ээ гаргахаар т.э.ч.ь.я.а.д.а.н я.а.р.ч.э.э. Ө.в.р.и.й.н ж.а.р.г.а.л өгөхдөө яарч а.д.г.а.х.а.а больсон х.ө.г.ш.н.и.й.х.ө.ө дээр гарахдаа ч ө.в.г.ө.н тэгтлээ д.о.г.д.л.о.х.о.о байсан билээ.

Гэтэл энэ н.ү.ц.г.э.н о.х.и.н яахын а.р.г.а.г.ү.й түүний залуу н.а.с.н.ы э.р.ч х.ү.ч, ид х.а.в.ы.г э.р.г.ү.ү.л.э.н авчирсан бололтой. Ө.в.г.ө.н о.х.и.н.ы.г буйдан дээр д.а.р.ж х.э.в.т.э.э.д у.х.а.а.н.г.ү.й т.а.ч.а.а.д.а.н х.ө.д.ө.л.в.ө.л х.у.у.ч.и.р.ч м.у.у.д.с.а.н буйдангийн г.и.н.ж ш.а.ж.и.г.н.а.н д.а.р.ж.и.г.н.а.ж, т.у.р.ь м.у.у.т.а.й о.х.и.н х.ү.н.д б.и.е.д д.а.р.у.у.л.а.н ө.в.д.ө.х.д.ө.ө ё.о.л.о.н а.м.ь.с.г.а.а.д.н.а гэсэн чинь юу байхав, өнөө о.х.и.н.ы хоёр н.ү.д г.ү.н х.у.д.г.и.й.н у.с.н.ы ё.р.о.о.л шиг гялалзан гялтайхаас бус дуу ч гарсангүй.

Харин ө.в.г.ө.н.и.й хамаг б.и.е с.а.л.ж х.э.м.х.э.р.ч байгаа юм шиг жигтэйхэн ө.в.д.ө.ж ц.у.ц.а.х агаад өөрийнхөө х.ө.г.ш.и.н дээр ганц хоёрхон м.и.н.у.т о.в.о.л.з.о.о.д а.с.г.а.р.д.а.г өнөөх халуун у.у.р.а.г нь энэ удаа с.а.д т.а.в.и.н г.о.ж.и.г.д.о.х бүү хэл “Чамайг ү.х.с.э.н хойно чинь л с.а.я ю.ү.л.ь.е” гэж ш.и.в.н.э.ж байх шиг л санагджээ. Бүх юм дууссаны дараа ө.в.г.ө.н.и.й дороос н.ү.ц.г.э.н о.х.и.н могой мэт г.у.л.с.а.ж ө.н.д.и.й.г.ө.ө.д б.о.с.о.х.ы.г нь үзвэл Намжилцэрэн гуайн өмнө өнөөх о.х.и.н биш а.м.а.н.д.а.а ганц ч ш.ү.д.г.ү.й а.т.л.а.а ямар ч.и.г ү.р.ч.л.э.э а.т.и.р.а.а.г.ү.й тунгалаг цагаан ц.а.р.а.й.т.а.й а.в.г.а.й зогсож байх нь тэр.

Ө.в.г.ө.н у.х.а.а.н а.л.д.ж.э.э. Түүнийг арай я.д.а.н, – Чи чинь ю.у г.э.э.ч вэ? гэж шивэгнэхэд, – А.й.с.а.н.д.а.а а.м.ь чинь т.а.с.р.а.х нь уу. Гэвч чамаас о.л.с.о.н ү.р чинь надаас е.с.ө.н сарын дараа у.н.а.с.а.н хойно л би и.р.ж а.м.и.й.г чинь с.о.л.ь.ж авахаар ирнээ… гэж өнөөх н.ү.ц.г.э.н о.х.и.н.ы б.и.е.д ш.ү.г.л.э.с.э.н амандаа ганц ш.ү.д.г.ү.й мөртлөө ү.р.ч.л.э.э а.т.и.р.а.а.г.ү.й а.р.ь.с.т.а.й а.в.г.а.й хэлээд с.а.р.н.ы т.у.я.а гийх м.ө.с.т.э.й цонхыг х.а.г.а з.ү.с.э.х мэт ш.а.ж.и.г.н.а.с.а.н чимээ гаргасаар у.у.с.а.н а.л.г.а болжээ.

Өглөөгүүр Намжилцэрэн гуай хамаг х.ө.л.с.ө.н.д.ө.ө н.о.р.ч.и.х.с.о.н ү.л.г.э.н с.а.л.г.а.н б.и.е.т.э.й а.м.ь.т.а.н боссон агаад тэр өдрөөс хойш ажилдаа д.а.х.и.ж ирээгүй аж. Харин хагас жилийн дараа Даваажавыг очиж уулзахад ө.в.г.ө.н нэлээд с.о.г.т.у.у.р.х.а.н х.э.в.т.э.ж байсан ба залуу нөхрийн ө.в.ө.р.т.л.ө.н очсон а.р.х.и.й.г д.у.у.с.т.а.л у.у.с.н.ы.х.а.а дараа өөрт тохиосон энэ х.а.ч.и.н явдлыг ярьсан байна.

– Тэр ш.у.л.а.м миний с.ү.н.с.и.й.г аваад явчихсан. Удахгүй би ө.н.г.ө.р.ө.х байх. Э.р х.ү.н гурван м.у.у н.ү.х.н.э.э.с ү.х.д.э.г гэж үнэн шүү хэмээн с.о.г.т.у.у.р.х.а.н ярьсан гэдэг юм. Нээрэн чиг я.г т.а.р х.а.ч.и.р.х.а.л.т.а.й явдлаас есөн сарын дараа Намжилцэрэн гуай ө.ө.д болжээ. – Нааяа гуай з.о.х.и.о.ж я.р.и.х х.ү.н биш.

З.ү.ү.д байсан юм уу гэхээр з.ү.ү.д биш гэдэг юм. Үнэхээр ш.ү.г.л.э.с.э.н ш.у.л.а.м.т.а.й н.ө.х.ц.с.ө.н байх гэж би с.а.н.а.д.а.г хэмээн Даваажав ярив. Яагаад ч юм энэ ярианд би ү.н.э.м.ш.с.э.н бөгөөд Ичинцэцэг хэмээх залуу н.а.с.н.ы ш.о.х.о.о.р.х.л.ы.н ц.э.ц.г.и.й.г с.э.т.г.э.л з.ү.р.х.э.н.д ургуулж явсан б.ү.с.г.ү.й.г түүний нэг а.м.и.л.с.а.н ш.у.л.а.м байх гэж бодсоноо н.у.у.г.а.а.д яах вэ…

More from ӨгүүллэгMore posts in Өгүүллэг »

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Уг контент нь хамгаалагдсан бодно